Limon ve kuru incirde üretici ile market fiyatında sert farklar ortaya çıktı

Türkiye Ziraat Odaları Birliği Eylül Fiyat Farkı Raporu

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından yayımlanan Eylül ayı raporuna göre üretici ile market arasındaki fiyat farkında limon en yüksek seviyeyi gördü; üreticide 7 lira olan limon markette 51 lira 34 kuruşa satıldı ve fiyat farkı yüzde 633,4 olarak kaydedildi.

Raporda limondaki en yüksek farkı yüzde 339,1 ile kuru incir, yüzde 337,8 ile havuç, yüzde 237,9 ile elma ve yüzde 228,3 ile maydanoz izledi. Kuru incirde üretici fiyatı 130 lira iken market fiyatı 570 lira 77 kuruş, havuçta üretici fiyatı 11 lira markette 48 lira 16 kuruş, elmada üretici 21 lira 66 kuruş markette 73 lira 20 kuruş, maydanozda üretici 7 lira 66 kuruş markette 25 lira 14 kuruş olarak bildirildi.

Eylül ayında markette 36 üründen 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat azalışı görüldü. Markette en fazla artış yüzde 26 ile patlıcanda olurken patlıcandı takip eden artışlar kırmızı mercimek yüzde 21,1, sivri biber yüzde 18,5, yeşil mercimek ve Antep fıstığında yüzde 16,4 düzeyinde gerçekleşti. Market fiyatlarında en fazla düşüş yüzde 39,5 ile limonda, yüzde 33,4 ile yeşil soğanda, yüzde 21 ile kuru soğanda, yüzde 18,3 ile elmada ve yüzde 14,3 ile mısırözü yağında görüldü.

Üreticide ise 28 üründen 16’sında fiyat artışı, 11’inde fiyat düşüşü görüldü ve 1 ürünün fiyatı sabit kaldı. Üreticide en büyük düşüş yüzde 48 ile kuru incirde kaydedildi. Kuru incirdeki düşüşü yüzde 30 ile limon, yüzde 20,7 ile patates, yüzde 14,1 ile kuru soğan ve yüzde 13,6 ile kuru üzüm izledi. Üreticide en fazla artış yüzde 62,5 ile kuru fasulyede gerçekleşti; kuru fasulyeyi yüzde 23,3 ile patlıcan, yüzde 15,5 ile elma, yüzde 13,1 ile kabak ve yüzde 12,1 ile yeşil mercimek takip etti.

Raporda fiyat değişimlerinin sebepleri açıklanırken kuru incirde TARİŞ’in alım fiyatını henüz açıklamamış olmasının piyasada fiyatların geçen sezonun altında oluşmasına yol açtığı ve üretici fiyatlarının 130 lira seviyelerine gerilediği belirtildi. Limon için hasat döneminin devam etmesi ve depolardaki geçen yıldan kalan ürünlerin piyasaya arz edilmesinin arzı artırdığı ve fiyatları gerilettiği vurgulandı. Patates ve kuru soğanda hasadın devam etmesiyle arz artışı nedeniyle fiyat düşüşü olduğu, patlıcan ve kabakta olumsuz hava koşulları ile tarladan seraya geçiş döneminde arzın azaldığı için fiyatların yükseldiği ifade edildi.

Girdi fiyatları tarafında Eylül ayında aylık bazda DAP gübresi yüzde 9,9, ÜRE gübresi yüzde 6,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 6,6, amonyum nitrat gübresi yüzde 6,3 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 1,4 oranında artış gösterdi. Yıllık bazda amonyum nitrat yüzde 69,2, amonyum sülfat yüzde 55,6, 20.20.0 kompoze yüzde 38,6, DAP gübresi yüzde 35,9 ve ÜRE gübresi yüzde 13,7 oranında arttı.

Süt yemi Eylül ayında aylık yüzde 4,4, besi yemi yüzde 4,2 oranında artarken son bir yılda besi yemi ve süt yemi yüzde 31,8 oranında yükseldi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1 artış gösterdi ve tarım ilacı fiyatları yıllık yüzde 27,7 oranında arttı. Mazot fiyatı Eylül ayında aylık yüzde 12,8, yıllık ise yüzde 70,7 oranında artış kaydetti.

TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar çeltik hasadı döneminde çeltik ithalatının durdurulması gerektiğini vurguladı ve TMO alım fiyatının gecikmeden açıklanmasının önemine dikkat çekti. Bayraktar ayrıca alım koşullarının ve takvimin önceden duyurulması, TMO’nun fiilen alım yaparak piyasada üretici lehine güvence oluşturması ve sanayici ile çeltik işleyen işletmelerin öncelikle yerli üreticiden temin etmesinin teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Rapordaki veriler üretici ile market arasındaki kârlılık aktarımında ciddi kopuşlar olduğunu ve bazı ürünlerde üreticinin düşük fiyatla karşı karşıya kaldığını gösteriyor. Limon ve kuru incirdeki yüksek farklar tüketici fiyatlarının üretici gelirleriyle uyumlu olmadığını işaret ediyor. Girdi maliyetlerindeki artışlar, özellikle mazot ve gübre fiyatlarındaki yıllık yükseliş, üretici maliyetlerini ağırlaştırırken bazı ürünlerde hasat döneminin etkisiyle arz artışı fiyatları aşağı çekebiliyor. Çeltikte ithalat kararları ve TMO alım fiyatı gibi düzenleyici adımların zamanlaması üretici gelirleri üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Limon üreticide 7 lira iken markette 51 lira 34 kuruşa satıldı ve fiyat farkı yüzde 633,4 olarak hesaplandı.
• Kuru incirde üretici 130 lira market fiyatı 570 lira 77 kuruş olarak bildirildi ve üreticide yüzde 48 düşüş kaydedildi.
• Markette 36 üründen 25’inde fiyat artışı görülürken en yüksek artış yüzde 26 ile patlıcanda gerçekleşti.
• Üreticide en yüksek artış yüzde 62,5 ile kuru fasulyede kaydedildi.
• Girdi fiyatlarında aylık ve yıllık bazda yüksek artışlar gözlendi; mazot aylık yüzde 12,8 yıllık yüzde 70,7 arttı.
• TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar çeltik ithalatının hasat döneminde durdurulmasını ve TMO alım fiyatının gecikmeden açıklanmasını talep etti.

Kaynak: İHA