Çocuklarda dijital bağımlılık uyarısı: Ekran süresi ve davranış değişiklikleri izlenmeli

Acıbadem Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı Dr. Nimtaj Abdullayeva, dijital cihazların çocuk ve gençlerde kontrolsüz kullanım riskine dikkat çekerek ebeveynlerin yalnızca ekran süresini değil davranışlardaki değişiklikleri de takip etmesi gerektiğini söyledi.

Dr. Abdullayeva, beynin ödül sisteminin sosyal medya, sürekli kaydırma ve dijital oyunlardaki küçük kazanımlarla tekrar eden dijital davranışları pekiştirebileceğini ve bunun zamanla kullanımı kontrol etmeyi zorlaştırabileceğini belirtti.

Uzun süreli ekran maruziyetinin erken yaşta dil gelişimi gecikmesi, yüz yüze iletişim azalması ve duygu düzenleme güçlüğü ile ilişkilendirilebileceğini söyleyen Dr. Abdullayeva, ergenlerde sosyal medyadaki kıyaslama ve dış onay arayışının olumsuz beden algısı, anksiyete, depresyon ve düşük benlik saygısıyla bağlantılı olabileceğini vurguladı.

Çevrimiçi oyunlarda kontrol kaybı, tolerans ve yoksunluğa benzer belirtiler görülebileceğini aktaran Dr. Abdullayeva, oyun erişimi engellendiğinde sinirlilik ve ajitasyon yaşanabileceğini; konsantrasyon güçlüğü, uyku ve beslenme düzeninin bozulması, okul ve aile sorumluluklarının aksaması ile hareketsizliğin obezite riskini artırabileceğini ifade etti.

Dr. Abdullayeva, doğduğu andan itibaren dijital cihazlarla büyüyen çocukların erken yaşta ekran kullanmaya başladığını, mevcut çalışmaların aşırı ekran kullanan çocuk ve gençlerde uyku kalitesinin düştüğünü ve psikolojik sorunların daha sık görüldüğünü ortaya koyduğunu belirtti.

Dijital kullanım sorgulandığında aşırı sinirlilik, savunmacı davranış veya kaygı gibi tepkilerin, dalgınlık ve ana odaklanmada güçlüğün izlenmesi gerektiğini söyleyen Dr. Abdullayeva, günlük rutinlerde ve arkadaş ilişkilerinde küçük ancak fark edilir değişikliklerin yakın çevre tarafından gözlemlenebileceğini kaydetti.

Ailelere öneriler de ileten Dr. Abdullayeva, cep telefonu ve tabletin mümkün olduğunca geç yaşta verilmesini, ekran kullanımı için zaman ve ortam sınırları konmasını, aile yemekleri ve birlikte geçirilen zamanlarda ekranların kapatılmasını ve boş zamanların spor, müzik veya kitap okuma gibi ekran dışı etkinliklerle değerlendirilmesini önerdi.

Ekranların çocuğu susturma veya öfke nöbetini bitirme aracı olarak kullanılmaması gerektiğini vurgulayan Dr. Abdullayeva, uyku saatinden 30-60 dakika önce ekran kullanımının sonlandırılması ve cihazların yatak odasından çıkarılmasının sağlıklı uyku alışkanlıklarını destekleyeceğini söyledi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Dr. Abdullayeva’nın açıklamaları, dijital davranışların beynin ödül mekanizmalarıyla ilişkili olduğunu, sosyal medya ve oyunların çocuk ve ergenlerde psikolojik ve fiziksel yaşamı etkileyebileceğini ve ailelerin hem sürene hem davranış değişikliklerine odaklanmasının önemini göstermektedir.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Beynin ödül sistemi sosyal medya ve oyunlarla tekrarlayan dijital kullanımı pekiştirebiliyor.
• Uzun ekran maruziyeti dil gelişimi, yüz yüze iletişim ve duygu düzenlemede zorluklarla ilişkilendirilebiliyor.
• Aileler ekran süresine ek olarak davranış değişikliklerini izlemeli ve sağlıklı sınırlar koymalı.

Kaynak: İHA