Aşırı sıcaklar sağlık riskini artırıyor: Sıcak çarpması ve korunma önerileri

Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Salih Karakoyun, aşırı sıcakların vücutta ısı dengesini bozarak sıvı-mineral kaybı, sıcak krampları, sıcak bitkinliği ve yaşamı tehdit eden sıcak çarpmasına yol açabileceğini; kalp, böbrek ve solunum sistemi üzerinde yük oluşturduğunu, kronik hastalıkların kötüleşebileceğini ve yaşlılarda ilk belirtilerin halsizlik, iştahsızlık veya ani bilinç değişikliği olabileceğini açıkladı.

Karakoyun, sıcak havalarda en sık acil başvurularının halsizlik, baş dönmesi ve sıvı kaybına bağlı şikâyetler olduğunu belirterek, sık görülen bulguların yorgunluk, baş ağrısı, bulantı, kusma, aşırı terleme, susuzluk, ağız kuruluğu, çarpıntı, kas krampları, idrar azalması ve bayılma olduğunu söyledi. Güneş yanıkları ve sıcak döküntüleri de sık başvuru nedenleri arasında yer alıyor.

Sıcak çarpması konusunda uyarıda bulunan Karakoyun, durumun vücudun ısı kontrol mekanizmalarının yetersiz kalmasıyla iç sıcaklığın tehlikeli düzeye yükselmesi ve özellikle beyin fonksiyonlarının etkilenmesi sonucu ortaya çıktığını; doğrudan güneş altında olunmasa dahi sıcak ve nemli kapalı ortamlarda gelişebileceğini ifade etti. Bilinç bulanıklığı, anlamsız konuşma, nöbet, bayılma veya çok yüksek vücut sıcaklığı tespit edilirse derhal 112 çağrılması gerektiğini vurguladı.

Risk gruplarını anlatan Karakoyun, 65 yaş üstü, bebekler, küçük çocuklar, gebeler, emzirenler, yalnız yaşayanlar, bakıma ihtiyaç duyanlar, açık alanda çalışanlar ve sporcuların daha dikkatli olması gerektiğini; kalp-damar, beyin-damar, akciğer, böbrek, karaciğer veya şeker hastalığı olanlar ile obezite, demans, hareket kısıtlılığı veya psikiyatrik hastalığı bulunanların riskinin arttığını belirtti.

Sıvı tüketimiyle ilgili önerilerde Karakoyun, susamayı beklemeden gün boyunca küçük ve düzenli aralıklarla su içilmesini; günlük 2–2,5 litreye yönelik genel bir hedefin olduğunu ancak yaş, aktivite, terleme, gebelik ve hastalık durumlarına göre değişebileceğini söyledi. Alkol, çok şekerli ve aşırı kafeinli içeceklerin suyun yerini alamayacağı, kalp veya böbrek hastalığı olanların sıvı kısıtlamasını hekim önerisiyle ayarlaması gerektiği belirtildi.

Güneşe uzun süre maruz kalmanın yalnızca sıcak çarpmasına değil ultraviyoleye bağlı güneş yanığı, ciltte su toplaması, göz sorunları; uzun vadede cilt yaşlanması, lekelenme, katarakt ve cilt kanseri riskine katkı sağlayabileceği hatırlatıldı.

Sıcak çarpması şüphesi durumunda yapılması gereken ilk müdahale adımları ise şu şekilde sıralandı: 112 aranması, kişinin serin, gölgeli veya klimalı alana alınması, sıkı giysilerin gevşetilmesi, vücudun serin suyla ıslatılması, boyun, koltuk altı ve kasıklara soğuk uygulama yapılması. Bilinci bulanık, nöbet geçiren, kusan veya bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmemesi gerektiği; sıcak bitkinliği olup bilinci tamamen açık kişiye ise küçük yudumlarla su verilebileceği vurgulandı.

Karakoyun yanlış uygulamalara karşı da uyarıda bulundu: Susamayı beklemenin, bilinci kapalı kişiye su içirmenin, güneş yanığına yoğurt, salça, diş macunu veya yağ sürmenin ve su kabarcıklarını patlatmanın zararlı olduğu belirtildi. Ayrıca çocuklar, yaşlılar, engelliler ve hayvanların park edilmiş araçta bırakılmaması gerektiği ifade edildi.

Korunma önlemleri olarak 10.00–16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmaması; spor ve ağır işlerin sabah erken veya akşam saatlerinde yapılması; açık renkli, bol kıyafet, şapka, ultraviyole korumalı gözlük ve en az 30 faktörlü güneş kremi kullanılması; evlerin gündüz gölgelendirilmesi ve gece serinliğinde havalandırılması önerildi. Riskli yakınların düzenli kontrol edilmesi gerektiği, bilinç değişikliği, nöbet, bayılma, göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, tekrarlayan kusma veya belirgin idrar azalması durumunda en yakın acil servise başvurulması veya 112 aranması gerektiği bildirildi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Dr. Karakoyun’un açıklamaları, aşırı sıcakların sağlık üzerindeki etkileri, risk grupları, acil durum belirtileri ve uygulanması gereken ilk yardım adımlarını net biçimde ortaya koymaktadır. Sıvı tüketimi ve korunma önerileri haberde yer alan veriler ışığında vurgulanmıştır.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Aşırı sıcaklar ısı dengesini bozarak sıcak çarpması ve organ hasarına yol açabilir.
• Yaşlılar, bebekler, kronik hastalığı olanlar ve açık alanda çalışanlar en yüksek risk grubundadır.
• Sıcak çarpması şüphesinde 112 aranmalı, kişi serin bir yere alınmalı ve derhal soğutma uygulanmalıdır.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)