Unutkanlık günlük yaşamı etkiliyorsa Alzheimer değerlendirmesi öneriliyor

Alzheimer uyarıları: Unutkanlık günlük yaşamı etkilediyse değerlendirin

Liv Hospital Vadi İstanbul Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Metin Dedei, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında Alzheimer’ın yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olmadığını, ancak yaş ilerledikçe riskin arttığını belirtti. Dedei, hafıza sorunlarının sıklığı ve günlük yaşam üzerindeki etkisinin ön plana çıktığını vurgulayarak erken değerlendirme gerektiğini söyledi.

Dedei, kişinin aynı soruları tekrar sorması, yakın zamanı hatırlamakta güçlük çekmesi, daha önce iyi bildiği yerlerin yolunu bulmakta zorlanması ve günlük işlerde güçlük çekmesinin önemli belirtiler arasında yer aldığını kaydetti. Telefon ve kumanda gibi teknolojik cihazları kullanmada zorluk, ilaçları veya randevuları unutma gibi yakınma artışı durumunda nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğini ifade etti.

Uzman, Alzheimer’ın yalnızca belleği etkilemediğini; erken dönemde kelime bulma güçlüğü, planlama ve problem çözmede zorlanma ile muhakeme ve karar verme becerilerinde değişikliklerin görülebileceğini söyledi. Görsel ve mekânsal becerilerde bozulma, önce kolaylıkla yapılan işleri organize etmede zorluk, para hesabı yapmada güçlükler de dikkat çekici bulgular arasında yer alıyor.

Kişilik ve davranış değişikliklerine değinen Dedei, içe kapanma, ilgi kaybı, isteksizlik, artan kaygı veya alışılmadık davranışların erken dönemde ortaya çıkabileceğini belirtti. Bu belirtilerin aynı zamanda yaşlılık, depresyon, uyku bozukluğu, tiroid sorunları veya B12 eksikliğinden de kaynaklanabileceğini, bu yüzden tablonun bütün halinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Risk faktörleri açısından değiştirilemeyenler ile değiştirilebilirlerin bulunduğunu aktaran Dedei, ileri yaş, aile öyküsü ve genetik yatkınlığın değiştirilemeyen; yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, hareketsiz yaşam, obezite, sigara, işitme kaybı, depresyon ve düşük eğitim düzeyinin ise değiştirilebilir risk faktörleri arasında olduğunu söyledi. Genetik yatkınlık olsa da yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok risk unsurunun etkisinin azaltılabileceğini belirtti.

Dedei, Alzheimer’ı tamamen engelleyen veya durduran bir tedavi olmadığını; ancak risk azaltma ve beyin sağlığını korumaya yönelik yaşam tarzı değişikliklerinin önemli olduğunu ifade etti. Düzenli egzersiz, tansiyon-kan şekeri-kolesterol kontrolü, Akdeniz tipi beslenme, yeterli uyku, sigara ve alkolün kısıtlanması, sosyal olarak aktif kalma, işitme kaybı ve depresyonun tedavi edilmesi ile zihnin aktif tutulmasının önerildiğini söyledi.

Erken tanının hasta ve ailesi için önemine dikkat çeken Dedei, erken değerlendirme sayesinde depresyon, ilaç yan etkileri, B12 eksikliği, işitme kaybı veya tiroid hastalıkları gibi nedenlerin Alzheimer’a bağlı unutkanlıktan ayırt edilebildiğini belirtti. Ayrıca erken dönemde yardımcı tedavilere ve yaşam tarzı değişikliklerine daha erken başlanabildiğini söyledi.

Tanıda tek bir testin yeterli olmadığını belirten Dedei, hasta ve yakınlarının anlatımları, günlük yaşam değişiklikleri ve hafıza ile diğer zihinsel becerileri değerlendiren testlerin birlikte değerlendirildiğini aktardı. Gerekli durumlarda kan tahlilleri, beyin MR, BT ve PET gibi görüntülemeler ile bazı biyobelirteçlerin kullanıldığını, ancak tanının genel durum, muayene ve testlerin birlikte değerlendirilmesiyle konulması gerektiğini söyledi.

Son yıllarda geliştirilen ve beyindeki amiloid birikimini hedefleyen ilaçların hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı amaçladığını belirten Dedei, bu tedavilerin herkes için uygun olmadığını; tedavi öncesinde hastalığın evresi, genel sağlık durumu ve özel risklerin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Tedavi sürecinde düzenli takip ve MR kontrollerinin gerekebileceğini söyledi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Uzm. Dr. Metin Dedei’nin açıklamaları, Alzheimer şüphesi olan kişilerin belirtilerinin erken dönemde değerlendirilmesinin önemini ve tanıda çoklu yöntem kullanımının gerekliliğini vurgulamaktadır. Dedei, risk faktörlerinin sınıflandırılmasını ve yaşam tarzı değişikliklerinin önemini kayıtlara geçirmiştir. Yeni tedavilerin amacının ilerlemeyi yavaşlatmak olduğu ve tedavi uygunluğunun vakaya göre belirlendiği belirtilmiştir.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Belirtiler arasında sık tekrar eden sorular, yakın zamanı hatırlamada güçlük ve yol bulmada zorlanma yer alıyor.
• Risk faktörleri değiştirilemeyen (yaş, aile öyküsü, genetik) ve değiştirilebilir (hipertansiyon, diyabet, hareketsiz yaşam vb.) olarak sınıflandırılıyor.
• Tanı çoklu değerlendirme gerektiriyor; kan testleri, görüntüleme ve bazı biyobelirteçler kullanılabiliyor.

Kaynak: İHA