Türk Devletleri Zirvesi’nde ekonomik iş birliği ve Kıbrıs halkının dünyayla bütünleşmesi vurgulandı

Türk Devletleri Zirvesi'nde ekonomik iş birliği ve adaya ilişkin mesajlar

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı'nda liderler görüşlerini paylaştı. Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman konuşmalarında ekonomik iş birliği, ulaştırma koridorları, çevre koruması ve Kıbrıs Türk halkının dünyayla entegrasyonu konularına dikkat çekti.

Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov konuşmasına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a daveti ve Türkmen heyetine gösterilen misafirperverlik nedeniyle teşekkür ederek başladı ve Türkmenistan Milli Lideri Gurbangulu Berdimuhamedov'un selamlarını iletti. Cumhuriyet Bayramı'nın zirveyle aynı güne denk gelmesinin ayrı bir anlam taşıdığını belirterek Türkiye Cumhuriyeti'ne kalkınma, refah ve başarı dileklerini sundu.

Berdimuhamedov Türk halklarını ortak tarih, kültürel miras ve manevi değerlerin bir arada tuttuğunu vurguladı. Türk Devletleri Teşkilatı'nı karşılıklı güveni güçlendiren, etkin münasebetleri geliştiren ve pratik iş birliğini artıran önemli bir teşkilat olarak niteledi. Teşkilatın çalışmalarının etkin olmasının halkların çıkarlarına yönelik net girişimler ve karşılıklı çıkarlara dayalı projelerle bağlantılı olduğunu belirtti.

Berdimuhamedov Türk devletlerinin geniş ekonomik imkanlara sahip olduğunu, bu imkanların verimli kullanılabilmesi için enerji, ulaştırma, haberleşme, sanayi, tarım, inşaat, tekstil ve ham maddelerin yeniden işlenmesi gibi sektörlerde iş birliğinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Karşılıklı yatırımların teşvik edilmesi, girişimciler arasındaki ilişkilerin genişletilmesi ve ortak üretim projeleri için elverişli şartların oluşturulmasının amaca uygun olduğunu ifade etti.

Ulaştırma ve haberleşme sektörlerinin ekonomik kalkınma ve bölgesel ilişkilerin genişletilmesinde stratejik öneme sahip olduğunu kaydeden Berdimuhamedov, Orta Asya, Hazar Bölgesi, Güney Kafkasya, Karadeniz Bölgesi, Türkiye ve Avrupa'yı bir araya getiren koridorların geliştirilmesi için geniş imkanlar bulunduğunu belirtti. Hazar Geçişli Uluslararası Ulaştırma Koridoru'nun kapasitesinin artırılmasını önemli gördüğünü ve Türkmenistan'ın Türkmenbaşı Uluslararası Deniz Limanı'nın altyapısını geliştirmeye hazır olduğunu dile getirdi.

Berdimuhamedov ulaşım alanında uluslararası yük taşımacılığının şartlarının iyileştirilmesi, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması ve dijital teknolojilerin yaygın kullanımı gerektiğini, transit koridorların kapasitesinin artırılması ve lojistik işlemlerin koordinasyonunun önemini vurguladı.

Çevrenin korunmasına özel önem verdiklerini belirten Berdimuhamedov su kaynaklarının verimli kullanılması, çölleşmeyle mücadele, toprağın zarar görmesinin önlenmesi ve doğal ekosistemlerin korunmasının devlet politikalarının temel alanlarından biri olduğunu aktardı. Türkmenistan'ın bu alanlarda uluslararası ve bölgesel iş birliğini geliştirmeyi, deneyim alışverişini ve ortak çalışmaları desteklediğini söyledi ve Aşkabat'ta iklim değişikliği teknolojileri ile çölleşmeyle mücadele konusunda bölgesel merkezler kurulması girişimlerini Birleşmiş Milletler düzeyine taşıdıklarını belirtti.

Berdimuhamedov ortak kültürel mirasın korunmasının önemine vurgu yaparak yükseköğretim kurumları, bilimsel araştırma merkezleri, sanat grupları ve gençlik teşkilatları arasındaki ilişkilerin geliştirilmesini önerdi. Ortak eğitim programları, akademik değişimler, tarihi ve kültürel mirasın incelenmesi ve tanıtılmasına yönelik etkinlikler düzenlenmesinin uygun olacağını kaydetti. Ayrıca TDT ile Birleşmiş Milletler arasındaki iş birliğinin genişletilmesinin önemine işaret etti.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman konuşmasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a daveti ve Türkiye'nin misafirperverliği için teşekkür etti ve Cumhuriyet Bayramı'nı kutladı. Zirvenin temasını hatırlatarak KKTC'nin 2022 Semerkant Zirvesi'nde gözlemci üye statüsüyle TDT'ye katıldığını ve kardeş ülkelerle ilişkilerini her alanda geliştirmeyi arzu ettiğini belirtti.

Erhürman Kıbrıs Türk halkının uzun süredir ekonomik ve sosyal gelişimini, dünyanın geri kalanıyla bütünleşmesini sınırlayan haksız bir izolasyonla karşı karşıya olduğunu söyledi. Kültür, sanat, spor, bilim, eğitim ve ekonomi alanlarında uluslararası toplumla ilişki kurulmasının temel bir insan hakkı meselesi olduğunu vurguladı.

Erhürman gençlerin uluslararası spor müsabakalarına katılımının, kültürel etkinliklerin KKTC'de gerçekleştirilmesinin ve halkın dünyayla doğrudan temas kurmasının engellenmeye çalışıldığını ifade ederek bu tür girişimlerin adada karşılıklı güvenin geliştirilmesi ve çözüm için elverişli ortam oluşturma çabalarını olumsuz etkilediğini belirtti.

Erhürman, BM Genel Sekreteri'nin 16 Ekim 2026 tarihli mektubuna atıfta bulunarak mektupta Kıbrıs Türk halkının kültürel, sportif, siyasi ve diplomatik faaliyetlerini etkileyen olumsuz gelişmelerin kaygıyla karşılandığının ifade edildiğini aktardı. Avrupa Komisyonu'nun 6 Ekim 2026 tarihli mektubunda ise AB'nin 2004 hedefinin yeniden teyit edildiğini ve gençlerin sosyoekonomik gelişimini destekleyen girişimlerin Birliğin hedefleriyle uyumlu olduğunun belirtildiğini söyledi.

Erhürman Kıbrıs Türk halkıyla bilimsel, akademik, kültürel, sportif, ekonomik, teknolojik ve diplomatik alanlarda yakın ilişkiler kurulmasının önünde engel bulunmadığını belirtti. Üniversiteler arasında ortak araştırma programları, gençlerin akademik ve kültürel değişim projeleri ve spor alanında daha güçlü bağlar kurulması gerektiği çağrısında bulundu.

Erhürman KKTC'nin yükseköğretim kapasitesi, genç insan kaynağı, turizm potansiyeli ve Doğu Akdeniz'deki stratejik konumuyla Türk dünyası ile Doğu Akdeniz arasında ekonomik, bilimsel ve kültürel bir köprü olmaya hazır olduğunu söyledi. Adada ve bölgede barış, istikrar ve iş birliğinin güçlendirilmesinin temel hedefleri olduğunu vurguladı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Zirvede öne çıkan unsurlar ekonomik iş birliğinin çeşitli sektörlerde derinleştirilmesi, ulaştırma koridorlarının kapasitesinin artırılması ve çevresel politika önceliklerinin bölgesel gündeme taşınmasıdır. Türkmenistan'ın ulaştırma altyapısı ve Hazar koridorlarına ilişkin ifadeleri, bölgesel lojistik ve transit imkanlarının geliştirilmesine yönelik somut adımların önemini gösteriyor. KKTC tarafının vurguları ise Kıbrıs Türk halkının uluslararası alanda daha fazla entegrasyonuna yönelik diplomatik destek beklentisini ve adadaki çözüm çabalarıyla entegrasyonun birbirini tamamladığı görüşünü ortaya koyuyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlendi ve liderler konuşmalarını gerçekleştirdi.
• Serdar Berdimuhamedov ekonomik iş birliğinin enerji, ulaştırma, haberleşme, sanayi, tarım ve tekstil gibi sektörlerde geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
• Berdimuhamedov Hazar Geçişli Uluslararası Ulaştırma Koridoru ve Türkmenbaşı Limanı altyapısının güçlendirilmesine dikkat çekti.
• Berdimuhamedov çevrenin korunması, su kaynaklarının verimli kullanılması ve çölleşmeyle mücadele konularını devlet politikası olarak tanımladı.
• Tufan Erhürman Kıbrıs Türk halkının haksız izolasyonla karşı karşıya olduğunu belirterek gençlerin uluslararası katılımlarının önemine vurgu yaptı.
• Erhürman BM ve Avrupa Komisyonu mektuplarına atıf yaparak Kıbrıs Türk halkının dünya ile temasının desteklendiğini aktardı.
• Erhürman KKTC'nin Doğu Akdeniz ile Türk dünyası arasında ekonomik ve kültürel köprü olma isteğini dile getirdi.

Kaynak: İHA