Trump-İran Anlaşması Yakın mı? Asıl Pazarlık Hürmüz Boğazı Üzerinde mi?

Herkes aynı soruyu soruyor.

Anlaşma var mı? Yok mu?

Trump: “Anlaşmaya çok yakınız.”
İran: “Hiçbir anlaşma yok.”

Herkesin kafası karışmış.

Çünkü herkes yanlış soruyu soruyor.

Doğru soru şu: Anlaşma kimin şartlarıyla olacak?

Şu an gördüğünüz her açıklama, her tehdit o sorunun cevabını belirlemek için yapılıyor.

Anlatıyorum…

Trump her fırsatta aynı cümleyi kuruyor: “Anlaşmaya çok yakınız.”

Neden?

Çünkü her “anlaşmaya yakınız” açıklaması Trump’a 3 şey kazandırıyor.

Birincisi: Piyasaları sakinleştiriyor.

Borsa yükseliyor. Petrol fiyatı düşüyor. Dolar stabilize oluyor.

Amerikan seçmeni cüzdanından anlar. Başka bir şeyden anlamaz. Benzin fiyatı ucuzluyorsa başkan iyi iş yapıyordur.

İkincisi: Harcamaları kontrol altına almaya çalışıyor.

ABD’nin Ortadoğu’daki askeri operasyonları günde tahminen 1 milyar doları aşıyor.

39 trilyon dolar borcu olan bir ülke. Ve üstüne her gün milyarlarca dolar savaş harcaması.

Üçüncüsü: Uluslararası baskıyı susturuyor.

NATO müttefikleri tedirgin. Kamuoyu baskısı her gün büyüyor.

Trump “anlaşma var” dediğinde bu baskıların hepsini tek cümleyle susturuyor.

İran neden “anlaşma yok” diyor?

İran’ın durumuna bakın.

Hamaney öldürüldü. Askeri altyapı ağır hasar aldı. Ekonomi savaş öncesinde zayıftı. Şimdi çok zayıflamış durumda.

İran anlaşma istiyor mu?

Elbette istiyor.

Ama “anlaşma istiyoruz” dediği an her şeyi kaybeder.

Çünkü müzakerede en zayıf olan ihtiyacını ilk gösteren taraftır.

İran “anlaşma yok” dediğinde 3 şey kazanıyor.

Birincisi: İç kamuoyuna mesaj veriyor.

“Teslim olmadık. Boyun eğmedik.” Halk iç desteğini artırıyor.

İkincisi: Uluslararası toplumda direnen taraf imajı kazanıyor. Sempati büyüyor. Diplomatik destek artıyor.

Üçüncüsü: Ve en önemlisi. Trump’a doğrudan mesaj gönderiyor.

“Kolay olmayacak. Ucuza kapatma. Masaya daha fazlasıyla gel.”

Şöyle düşünün.

İki adam araba satışı için buluşuyor.

Satıcının arabayı satması lazım. Kirası birikmiş. Paraya ihtiyacı var. Ama alıcıya bunu gösteremez.

Ne diyor?

“Bu arabayı bu fiyata satmam. Başka müşterilerim var. Fiyat bu. Alıyorsan al.”

Alıcının arabayı alması lazım. İşe gidecek araç yok. Ama satıcıya bunu gösteremez.

Ne diyor?

“Bu fiyata almam. Piyasada daha iyisi var.”

İkisi de yalan mı söylüyor?

Hayır. İkisi de pozisyon alıyor.

Şu an Trump ile İran arasında olan tam olarak bu.

Masada ne pazarlık ediliyor?

Herkes “barış” diyor. Ama masada pazarlık edilen barış değil.

5 madde var. İlk 4’ünü herkes konuşuyor. 5. maddeyi kimse konuşmuyor. Ama asıl savaş orada.

Birincisi: Nükleer program. Amerika “tamamen kapat” diyor. İran “sivil enerji hakkımız” diyor.

İkincisi: Yaptırımlar. İran “hepsini kaldır” diyor. Amerika “aşamalı olur” diyor.

Üçüncüsü: Amerika İran’a “vekil grupları dağıt” diyor. İran “iç meselemiz” diyor.

Dördüncüsü: Askeri varlık. İran “bölgeden çekilin” diyor. Amerika “Körfeze güvenlik garantisi lazım” diyor.

Ve beşincisi.

Bence İran’ın masaya koyduğu en ağır talep.

“Hürmüz Boğazı’ndan geçiş koşulsuz olmayacak. İran ve bölgesel çıkarlara uygun şartlar altında yapılacak.”

Bu 5 maddeyi bir yere kaydedin. Anlaşma haberleri geldiğinde bu listeden kontrol edin. Hangisinde taviz verildi, hangisinde verilmedi. Gerçek kazananı o zaman görürsünüz.

Ama önce 5. maddenin neden diğer 4’ünden daha tehlikeli olduğunu anlatmam lazım.

Dünya petrol arzının %20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

İran ne diyor?

“Artık koşulsuz olmayacak.”

Bu cümle basit görünüyor. Ama içinde bir tehlike var.

Şöyle düşünün.

Dünyada petrol almak istiyorsan ne yapıyorsun?

Önce dolar alıyorsun. Sonra o dolarla petrol alıyorsun.

Sistem basit: Petrol dolarla alınır satılır. Herkes dolar tutmak zorunda kalır. Dolar talep görür. Amerika istediği kadar para basar.

Şimdi İran diyor ki:

“Hürmüz Boğazı’ndan geçiş koşulsuz olmayacak.”

Bu ne demek?

İran “dolar istemiyorum” diyebilir. “Yuan kabul ederim” diyebilir. “Rupi kabul ederim” diyebilir. “Benim şartlarıma uymayan tanker geçemez” diyebilir.

Bu kabul edilirse ne olur?

Uzun vadede petrodolar sistemine baskı oluşturabilir.

Dolar talebinin temeli petrol ticareti. İran o noktanın kontrolünü istiyor.

Asıl soru.

5. maddeye ne olacak?

İlk 4 madde klasik pazarlık. İkisi de taviz verir.

Ama 5. madde öyle değil. Biri kazanırsa diğeri kaybeder.

Ve bu masada kazanan en güçlü olan değil.

En iyi pazarlık yapan.

Bu benim kişisel analizimdir.

Savaşla ilgili tüm gelişmeleri ve analizleri buradan paylaşıyorum.

Önümüzdeki birkaç gün çok yoğun geçecek, sizi her şeyden haberdar edeceğim.