TCMB Analizi: Jeopolitik Gelişmelere Rağmen Dış Ticaret Dengesi Güçlendi

ANKARA – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Jeopolitik Gelişmeler Dış Ticareti Nasıl Şekillendirdi?” başlıklı analizini kamuoyuyla paylaştı. Kıdemli Ekonomist Yasemin Barlas ile Başuzman Şebnem Oğuz tarafından hazırlanan çalışmada, 2026 yılının ikinci çeyreğinde yaşanan jeopolitik gelişmelere rağmen Türkiye’nin dış ticaret dengesinde görülen iyileşmenin temel dinamikleri ele alındı.

Analizde, ABD/İsrail-İran savaşı sonrasında enerji fiyatlarında yaşanan sert yükseliş nedeniyle dış ticaret görünümünün olumsuz etkilenmesinin beklendiği hatırlatıldı. Ancak ikinci çeyrek verilerinin, enerji ithalatındaki belirgin artışa rağmen ihracattaki güçlü performans sayesinde dış ticaret dengesinin iyileştiğini ortaya koyduğu belirtildi.

Enerji ithalatı yükseldi

TCMB’nin değerlendirmesine göre savaşın ilk etkisi enerji piyasalarında hissedildi. İkinci çeyrek ortalamalarında Brent petrol fiyatı yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gaz fiyatı ise yüzde 28,2 arttı. Buna bağlı olarak takvim etkilerinden arındırılmış enerji ithalatı yıllık bazda yüzde 32,4 yükseldi.

Raporda, enerji fiyatlarında son dönemde başlayan normalleşmenin enerji ithalatındaki artış hızını yavaşlatabileceği ancak mevcut tedarik anlaşmaları ve fiyatların gecikmeli etkileri nedeniyle kısa vadeli yukarı yönlü risklerin tamamen ortadan kalkmadığı ifade edildi.

İhracat beklentilerin üzerinde gerçekleşti

Analize göre enerji maliyetlerindeki yükselişe rağmen ihracat hem yıllık hem de çeyreklik bazda güçlü bir performans sergiledi.

Savaşın ardından Orta Doğu’ya yapılan ihracatta mart ayında yaşanan düşüşün ikinci çeyrekte yerini toparlanmaya bıraktığı belirtilirken, Avrupa kaynaklı siparişlerin artmasının ihracatı desteklediği vurgulandı.

Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan belirsizlik, uzayan teslim süreleri ile artan navlun ve sigorta maliyetlerinin küresel siparişlerin bir bölümünü Türkiye’ye yönlendirdiği kaydedildi.

Savunma sanayi öne çıktı

TCMB, ihracattaki güçlü görünümde savunma sanayinin katkısına da dikkat çekti.

Raporda, son yıllarda yapılan kapasite ve teknoloji yatırımları sayesinde savunma sanayinin toplam ihracattaki payının son dört yılda yaklaşık 2,3 puan artarak yüzde 4 seviyesine ulaştığı belirtildi. Jeopolitik gelişmelerin sektöre yönelik uluslararası talebi artırmasının bu katkıyı daha görünür hale getirdiği ifade edildi.

İç talepteki zayıflık ithalatı sınırladı

Analizde, ikinci çeyrekte ithalattaki artışın tamamen enerji kaynaklı gerçekleştiği, enerji hariç ithalatın ise gerilediği vurgulandı.

Yatırım ve tüketim malları ithalatındaki düşüşün, sıkı para politikasının etkisiyle iç talepte görülen yavaşlamayla uyumlu olduğu belirtilirken, kredi kartı harcamaları ve PMI verilerinin de bu görünümü desteklediği aktarıldı.

Cari açık riskinde gerileme

TCMB değerlendirmesinde, enerji fiyatlarının dış denge üzerindeki baskısının ihracattaki güçlü seyir sayesinde önemli ölçüde dengelendiği ifade edildi.

Raporda ayrıca enerji fiyatlarında başlayan normalleşme ve ithalat kompozisyonundaki değişimin etkisiyle savaşın cari açık üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü risklerin önceki aylara göre azaldığı değerlendirmesine yer verildi.

Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) – Blog / "Jeopolitik Gelişmeler Dış Ticareti Nasıl Şekillendirdi?" (06 Temmuz 2026)