Radon evlerde birikiyor, zemin ve bodrumlarda akciğer kanseri riski artıyor

İstinye Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nursel Dikmen, doğal kaynaklı radon gazının özellikle zemin ve bodrum katlarda birikerek solunum sağlığını tehdit ettiğini, Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sigaradan sonra akciğer kanserinin ikinci en önemli nedeni olduğunu açıkladı.

Radon; uranyumun bozulmasıyla toprak, kaya ve yeraltı sularında oluşan renksiz, kokusuz ve tatsız bir radyoaktif gazdır. Atmosferdeki düşük seviyeler genellikle zararsızdır, ancak kapalı ve yeterince havalandırılmayan mekanlarda yoğunlaşması sağlık açısından tehlikelidir.

Doç. Dr. Dikmen, gazın bina temellerindeki çatlaklar, tesisat geçiş noktaları ve havalandırma açıklıkları aracılığıyla içeri sızdığını belirtti. Zemin ve bodrum katlarda doğrudan topraktan yükseldiği için bu alanlarda ölçüm yapılmasının önemine vurgu yaptı.

Uzman, radonun ortalama düzeylerine ve sigara kullanımına bağlı olarak tüm akciğer kanserlerinin yüzde 3 ila yüzde 14’ünden sorumlu olduğunu, sigara içimi ile birlikte riskin belirgin biçimde arttığını söyledi. Solunum yoluyla alınan radon parçacıkları açığa çıkan radyoaktif bileşenlerle DNA hasarına yol açarak uzun vadede kanser gelişimine zemin hazırlayabilir.

Radon maruziyeti sadece kansere değil kronik bronşit ve kronik öksürük gibi diğer solunum yolu rahatsızlıklarına da katkıda bulunabilir. Astım hastaları, çocuklar ve gebeler özellikle daha hassas gruplar arasında yer alıyor; yüksek maruziyet fetüs gelişimini olumsuz etkileyebilir ve çocuklukta maruziyet ileride kronik akciğer hastalıkları riskini artırabilir.

Doç. Dr. Dikmen ayrıca yapı malzemeleri ve su kaynaklarının da radon kaynağı olabileceğini hatırlattı: granit, taş ve beton gibi doğal malzemeler ile kuyu veya doğal kaynak sularında çözünmüş radon ev içi maruziyeti yükseltebilir.

Radonun duyu organlarıyla tespit edilemeyeceğini vurgulayan Dikmen, güvenilir tespit için özel radon ölçüm cihazı veya kitlerinin kullanılması gerektiğini, özellikle bodrum ve zemin katlarda yaşayanların ölçüm yaptırmasının şart olduğunu söyledi.

Korunma önerileri arasında düzenli havalandırma, bina temellerindeki çatlakların onarılması ve kuyu suyu kullanılıyorsa uygun arıtma yöntemlerinin uygulanması bulunuyor. Gerekli durumlarda profesyonel radon ölçümü ve müdahalesi tavsiye edildi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Radon tehdidi, bireysel sağlık riskinin ötesinde konut güvenliği ve kamu sağlığı politikalarını ilgilendiriyor. Özellikle yoğun nüfuslu kentleşme ve yeraltı su kaynaklarına bağımlılık, radon maruziyetini toplumsal bir soruna dönüştürebilir. Konut stokunun yaşlı olduğu bölgelerde temel iyileştirmeleri ve rutin radon ölçümlerini teşvik eden düzenlemeler, uzun vadede akciğer kanseri yükünü azaltabilir.

Ekonomik açıdan bakıldığında, düşük maliyetli önlemler (havalandırma iyileştirmeleri, temel onarımları, su arıtma) erken tedbirlerle sağlık maliyetlerini ve işgücü kaybını düşürebilir. Sigara bırakma programlarıyla birlikte radon azaltma stratejileri, riskin sinerjik etkisini azaltmada daha etkili olacaktır.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Radon doğal, renksiz, kokusuz ve tatsız bir radyoaktif gazdır ve zemin ile bodrum katlarda birikir.
• Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sigaradan sonra akciğer kanserinde ikinci en önemli etkendir; sigara ile birlikte risk artar.
• Radon yalnızca topraktan değil granit, taş, beton gibi yapı malzemeleri ve kuyu sularından da gelebilir; tespit için özel ölçüm cihazları gereklidir.
• Düzenli havalandırma, temel çatlaklarının onarımı ve uygun su arıtma yöntemleri korunmada etkili önlemlerdir.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)