Parkinson’da ilaçla kontrol sağlanıyor; direnç gelişince derin beyin stimülasyonu devreye giriyor

Ne oldu? Modern tanı yöntemleri sayesinde erken dönemde saptanabilen Parkinson hastalığında öncelik ilaç tedavisinde; ilaçlara yanıt kaybı veya tedavi etkinliğinin azalması hâlinde cerrahi, özellikle derin beyin stimülasyonu (DBS), tercih ediliyor.

Nerede ve kim açıkladı? Liv Hospital Samsun Nöroloji Uzmanı Dr. Hikmet Dolu hastalığın seyri, tedavi basamakları ve cerrahi seçenekler hakkında bilgi verdi.

Ne zaman? Açıklama, güncel klinik uygulama ilkelerine dayanarak yapıldı.

En önemli sonuç Hastaların üçte birinde ilaçlarla uzun yıllar yaşam kalitesi korunurken, bir kısmında ilaç etkinliği azalıyor; bu vakalarda DBS gibi cerrahi yöntemler gündeme geliyor.

Belirtiler ve hastalık seyri

Parkinson genellikle vücudun bir yarısında başlayan bradikinezi (hareket yavaşlaması), istirahat tremoru (titreme), rijidite (sertlik) ve postür bozuklukları ile başlıyor. İlk belirtiler yıl içinde karşı tarafa da yayılabiliyor. Hastalarda yürüyüşte kol sallanmasının azalması, adımlarda küçülme, başlama zorluğu, ince motor becerilerde güçlük, maske yüz ifadesi, sesin kısılması ve el yazısında küçülme sık gözleniyor.

Beyinden kaynaklanan motor belirtilerin yanı sıra kabızlık, ortostatik hipotansiyon, depresyon, uyku bozuklukları, huzursuz bacak sendromu ve koku kaybı gibi non-motor bulgular da sık eşlik ediyor. Orta ve ileri evrelerde denge bozukluğu, hareket donmaları ve düşmeler ortaya çıkabilir; nadiren bunama görülebilir.

İlaç tedavisinin hedefi ve sınırlılıkları

İlaçlarla amaç beyin içi dopaminerjik iletimi artırmaktır. Hastalara başlangıçta en düşük etkili doz verilmesi, uzun dönem komplikasyonları (off periyodları, diskinezi ve motor dalgalanmalar) geciktirmek için öneriliyor. 65 yaş altı ve bunama olmayan hastalarda dopamin agonistleri başlangıç veya ek tedavi olarak kullanılabiliyor.

Hastaların yaklaşık üçte biri ilaçlarla yıllarca iyi yanıt alırken, diğer grupta zamanla yanıt azalması veya yan etki artışı nedeniyle farklı stratejiler gerekebiliyor.

Cerrahi seçenek: Derin beyin stimülasyonu

İlaç tedavisine yeterli yanıt alınamayan veya ilaca bağlı motor komplikasyonları olan hastalarda son 15-20 yılda cerrahi yöntemler öne çıktı. Derin beyin stimülasyonu, beyindeki hareket merkezlerine yerleştirilen elektrotlarla cilt altına konulan küçük bir jeneratör aracılığıyla düzenli uyarı vererek semptomları hafifletmeyi hedefliyor. Uygulama, kalp pili mantığına benzer şekilde çalışıyor.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Parkinson tedavisindeki bu iki aşamalı yaklaşım, hem bireysel hasta yaşam kalitesini hem de sağlık sistemi kaynak kullanımını etkiliyor. İlaçla kontrolün sürdürülmesi, hastaların bağımsızlık süresini uzatırken maliyetleri ve cerrahi riskleri azaltıyor. Öte yandan ilaca direnç gelişen vakalarda DBS’nin giderek daha erken dönemde değerlendirilmesi, uzun vadeli bakım yükünü hafifletebilir; ancak doğru hasta seçimi, merkez deneyimi ve maliyet-etkinlik analizi karar sürecinde belirleyici oluyor.

Uygulama ve hasta bilgilendirmesi

Tedavi planı bireysel semptomatoloji, yaş, bunama varlığı ve ilaçlara yanıt dikkate alınarak kurgulanıyor. Hastalara tedavi seçenekleri, olası yan etkiler ve cerrahi adaylığı konusunda ayrıntılı bilgilendirme yapılması önem taşıyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Parkinson genellikle bir tarafta başlayan hareket yavaşlaması ve titremeyle ortaya çıkar.
• İlaç tedavisi ilk basamak; üçte bir hastada uzun süre etkili olur.
• İlaç etkinliği azaldığında veya motor dalgalanmalar ortaya çıktığında derin beyin stimülasyonu bir seçenek olarak değerlendirilir.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)