MİT ve MAH arşivleri tarihî istihbarat operasyonlarının perde arkasını açtı

MİT ve MAH arşivleri tarihî belgeleri gün yüzüne çıkardı

Milli İstihbarat Teşkilatı ve kapatılan Milli Amele Hizmet / Milli Emniyet Hizmeti bünyesindeki arşiv belgeleri, Cumhuriyet tarihinden İkinci Dünya Savaşı dönemine kadar uzanan istihbarat faaliyetlerinin perde arkasını ortaya koydu.

12 Şubat 1943 tarihli bir raporda İngiltere Başbakanı Winston Churchill ile Cumhurbaşkanı İsmet İnönü arasındaki Adana görüşmesinin Alman diplomasisinde paniğe yol açtığı belirtildi. Raporda, İzmir'deki Alman Konsolosluğu'nun ilk gün telaş yaşadığı ve Alman Büyükelçisi Von Papen'e Türk hükümeti tarafından Alman dostluğundan ayrılınmayacağına dair kesin teminat verildiğinin bildirilmesi üzerine Alman yetkililerin rahatladığı aktarılıyor.

23 Eylül 1929 tarihli MAH raporunda Miralay Lawrence olarak anılan Arabistanlı Lawrence'ın Kudüs'te farklı kimliklerle faaliyet gösterdiği ve Mescid-i Aksa ile Burak Duvarı çevresinde hem Müslümanlara hem de Yahudilere dönük ayrı telkinlerde bulunduğu ifade ediliyor.

31 Mayıs 1935 tarihli belgede Pera Palas Oteli'nde kendisini İngiliz gazeteci olarak tanıtan bir kadının Mustafa Kemal Atatürk ile mülakat talep etmesi üzerine başlatılan gizli takibin detayları yer aldı. Atatürk'ün şüphelenmesi üzerine MAH ekiplerinin kadının odasını, mektuplarını ve elçilik bağlantılarını inceleyerek elde edilen tahkikat sonuçlarını Kılıç Ali vasıtasıyla Atatürk'e raporladığı bildirildi.

1935 tarihli belgelerde yabancı gazeteci Kollins'in haberleşmelerinde Mustafa Kemal Atatürk için 'Robertson', İsmet İnönü için 'Smith' ve Mareşal Fevzi Çakmak için 'Brown' kod isimlerinin kullanıldığı tespit edildi.

26 Aralık 1940 tarihli bir raporda kamuoyunda 'İngiliz Kemal' olarak bilinen Ahmet Esat Tomruk hakkındaki değerlendirmelerde, sunduğu bilgilerin yüzeysel olduğu ve resmi ilişkinin kesildiği ifade edildi.

1933 tarihli bir belgede ise posta kutularından elde edilen görünmez yazılı mektupların çözülmesi için Demir 3 Klorür solüsyonunun kullanılması ve kağıdın zarar görmemesi amacıyla fotoğraf kağıdı gibi kimyasal banyo uygulanması talimatı yer alıyor.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Arşiv belgelerinin açıklanması, Türkiye'nin yakın dönem istihbarat pratiğine dair somut örnekler sunuyor. Belgelerde yer alan olaylar, diplomasi trafiğinin ve istihbarat yöntemlerinin dönemin siyasi atmosferiyle nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor. Kod isimleri, gizli takipler ve teknik çözüm yöntemleri gibi ayrıntılar, istihbarat kurumlarının hem yurtiçi güvenlik hem de uluslararası ilişkiler bağlamında yürüttüğü çalışmalara ışık tutuyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• 12 Şubat 1943 tarihli raporda Churchill ile İsmet İnönü görüşmesinin Alman diplomasisinde paniğe yol açtığı belirlendi.
• 23 Eylül 1929 tarihli MAH raporunda Arabistanlı Lawrence'ın Kudüs'te farklı kimliklerle provokatif faaliyetlerde bulunduğu kaydedildi.
• 31 Mayıs 1935 tarihli belgede Pera Palas Oteli'ndeki iddialı mülakat talebi üzerine yürütülen gizli takip ve tahkikat detaylandırıldı.
• 1935 tarihli belgelerde Atatürk için 'Robertson', İnönü için 'Smith' ve Fevzi Çakmak için 'Brown' kod isimleri tespit edildi.
• 26 Aralık 1940 tarihli raporda Ahmet Esat Tomruk ile resmi ilişkinin kesildiği ifade edildi.
• 1933 tarihli belgede görünmez yazılı mektupların çözümünde Demir 3 Klorür solüsyonunun ve kimyasal banyonun kullanıldığı belirtildi.

Kaynak: İHA