Kurtulmuş TÜRKPA’da yapay zeka, adil yönetişim ve ortak teknoloji vizyonu vurguladı

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş TÜRKPA 15. Genel Kurulu’nda Konuştu

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, Kırgızistan Jogorku Keneş’in ev sahipliğinde Irıs Ordo Kongre Merkezi’nde düzenlenen Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu’na katıldı ve toplantının ana temasının "Yapay Zeka ve Teknolojik İlerleme Çağında Türk Dünyasında Parlamenter İşbirliği" olduğunu bildirdi.

Kurtulmuş, toplantılarla TÜRKPA Dönem Başkanlığını devralan Kırgızistan Jogorku Keneş Başkanı Marlen Mamataliev’i tebrik etti ve Dönem Başkanlığını devreden Kazakistan Kurultay Başkanı Aybek Dadebay’a katkıları için teşekkür etti.

Küresel sistemdeki dönüşümlere işaret eden Kurtulmuş, bilim ve teknolojideki gelişmelerin insan beyninin ve zihinsel kapasitesinin yerini yapay zekânın alabileceği bir döneme girildiğini ifade etti. Yapay zekânın artık ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu yönetimi gibi alanlarda stratejik bir güç haline geldiğini vurguladı.

Kurtulmuş, Türk dünyasının yeni teknolojilerde sadece takip eden değil üretici ve yönlendirici konumda olması gerektiğini, insan kaynağının yetiştirilmesi, bilimsel ve teknolojik kapasitenin artırılması, fikri mülkiyetin korunması ile yapay zekânın hukuki ve etik çerçevesinin oluşturulmasının zorunlu olduğunu söyledi. Küresel yapay zekâ yönetişiminde ortak bir ses oluşturulması gerektiğini belirtti.

Kurtulmuş, 15 Mayıs 2026 tarihinde Türkistan’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi’nde liderlerin "Dijital Türk Dünyası" vizyonunu ortaya koyduğunu, bu ortak iradenin parlamentoların çalışmalarıyla destekleneceğini ifade etti. TÜRKPA çatısı altında ortak bir yasal ve etik yaklaşım geliştirilmesini ve Yapay Zeka Model Kanunu hazırlanmasının değerlendirilmesini faydalı bulduklarını kaydetti.

Teknolojik ilerlemeyi desteklerken insan onurunu, temel hakları, özgürlükleri ve hukukun üstünlüğünü korumanın ortak sorumluluk olduğunu belirten Kurtulmuş, ortak dil ve alfabenin Türk dünyasının bilimsel ve kültürel yakınlaşmasını sağlayacak önemli unsurlar arasında olduğunu vurguladı. Türk dilleri alanında ortak kültürel birikimi esas alan büyük dil modelleri üzerinde birlikte çalışmanın dijital varlığı ve teknoloji kapasitesini güçlendireceğini söyledi.

Kurtulmuş, yapay zekânın dezenformasyon, sahte içerik ve seçim güvenliği gibi risklerinin de birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Türkiye’de yapay zekâ alanında insan kaynağını geliştirmeye ve araştırma kapasitesini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürütüldüğünü, 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ve TBMM bünyesindeki çalışmaların bu yaklaşımın somut örnekleri olduğunu ifade etti.

Türk dünyasının genç ve dinamik nüfusunun bir zenginlik olduğunu söyleyen Kurtulmuş, teknoloji festivalleri ve genç araştırmacı değişim programlarıyla ortak bir yetenek havuzu oluşturulması gerektiğini belirtti ve Genç Parlamenterler Grubunun bu gündeme katkı sunmasını beklediğini kaydetti.

Kurtulmuş, "Uluslararası kurallar şekillenirken Türk dünyası olarak ortak görüşler geliştirmeli; insanı merkeze alan, adil ve kapsayıcı bir yaklaşımın güçlenmesine katkıda bulunmalıyız" dedi.

Filistin, COP31 ve Bölgesel Konular

Kurtulmuş, dünyanın farklı bölgelerindeki savaşların ve insani krizlerin uluslararası sistemi sınadığını belirterek Filistin’deki gelişmelere dikkat çekti. Gazze’de üç yılı aşan soykırımın durması, kalıcı ateşkesin sağlanması, insani yardımların kesintisiz ulaştırılması ve yeniden imarın başlatılmasının öncelik olması gerektiğini vurguladı.

Batı Şeria’da devam eden uygulamalardan kaygı duyduğunu belirten Kurtulmuş, Filistinlilerin yerlerine el konulması ve arazilerinin ilhak edilmesinin kabul edilemez olduğunu söyledi. Türkiye olarak 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulmasını adil ve kalıcı barışın temel şartı olarak gördüklerini ifade etti.

Kurtulmuş, yeni ve adil bir dünya sisteminin kurulmasının insanlığın haksızlıklardan, çifte standartlardan, savaş suçlarından ve yoksulluktan kurtulmasının yolu olduğunu belirtti ve Türk milletinin tarihi boyunca hakkı ve adaleti toplum düzeninin merkezine aldığına dikkat çekti.

Kurtulmuş, Türkiye’nin 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e atıfta bulunarak 16 Kasım 2026 tarihinde Parlamentolar Arası Birlik ile TBMM’nin ortak toplantısına mevkidaşlarını davet etti. Parlamentoların iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası işbirliğini güçlendirmesinin önemli olduğunu söyledi.

Türk Dünyasının Potansiyeli ve TÜRKPA’nın Rolü

Kurtulmuş, Türk dünyasının ekonomik kapasitesi, doğal kaynakları ve stratejik konumuyla önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirtti. TÜRKPA’yı Türk dünyasının ortak geleceğini inşa eden müşterek meclis olarak kabul ettiklerini ve bu çalışmaların yasama iş birliğinin güçlenmesine imkan sağlayacağını ifade etti.

Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin bilgi veren Kurtulmuş, TBMM’de oluşturulan komisyonla tüm siyasi partilerin katılımıyla yürütülen müzakere sürecinin olumlu bir raporla sonuçlandığını, TBMM’nin 10 Ağustos tarihinde 467 milletvekilinin evet oyuyla ortak bir yasayı kabul ettiğini ve bunun terör örgütünün feshi ve silahsızlanmasına yönelik siyasi ve hukuki altyapı hazırladığını söyledi.

Kurtulmuş, Özbekistan ve Türkmenistan’ın TÜRKPA çatısı altında asli yerlerini almasını beklediklerini ve Özbekistan ile Türkmenistan’ın olmadığı TÜRKPA’nın tam olmadığı görüşünü dile getirdi. Gözlemci üyeler Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin de çalışmalarında daha etkin yer almasının birliği kuvvetlendireceğini belirtti.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

TÜRKPA 15. Genel Kurulunda öne çıkan yaklaşım, Türk dünyasının yapay zekâ ve dijital dönüşüm süreçlerinde yalnızca takip eden değil yön veren bir aktör olma hedefidir. Bu yönelim, hukuki ve etik çerçeve oluşturma, insan kaynağı yetiştirme ve ortak dil ile kültürel içeriklerin dijitalleşmesi gibi alanlarda koordineli çalışmayı gerektirmektedir. Kurtulmuş’un vurguları, parlamentolar arası iş birliğinin bölgesel stratejik teknolojik kapasiteyi artırmaya yönelik bir politika önceliği olduğuna işaret etmektedir.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Numan Kurtulmuş TÜRKPA 15. Genel Kurulu’na katıldı ve toplantı temasının yapay zeka olduğunu belirtti.
• Kırgızistan Jogorku Keneş Başkanı Marlen Mamataliev TÜRKPA Dönem Başkanlığını devraldı.
• Kurtulmuş yapay zekâda ortak yasal ve etik çerçeve oluşturulması çağrısı yaptı.
• Türkiye’nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı ve TBMM çalışmaları vurgulandı.
• Kurtulmuş Filistin’deki gelişmelere dikkat çekti ve 1967 sınırları temelinde bağımsız Filistin devletini desteklediğini ifade etti.
• Türkiye 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da COP31’e ev sahipliği yapacak ve TBMM ile PAB ortak toplantı düzenleyecek.
• Kurtulmuş Özbekistan ve Türkmenistan’ın TÜRKPA’ya tam üyeliğini beklediklerini belirtti.

Kaynak: İHA