Almanya’ya göçün 30 yıllık günlükleri: Hasret, iş ve kimlik arayışı

Türkiye ile Almanya arasında 30 Ekim 1961 tarihinde imzalanan İşgücü Anlaşması sonrasında başlayan göç dalgasının ardından Türkiye’den 1992 yılında Almanya’ya gelenler kendi deneyimlerini ve yaşadıkları değişimleri anlattı. Göç sürecinin ekonomik gerekçelerle başladığını vurgulayan göçmenler, ilk yıllarda iş imkânları ve birikim yapma amacıyla geldiklerini, zamanla ailelerini getirdiklerini ve kalıcı bir topluluk oluşturmaya yöneldiklerini belirtti.

Berlin’de börekçilik yapan Naci Koçpınar, 1992 yılında Hamburg limanından ayrılışını ve Rostock’ta tanıştığı akraba ve iş arkadaşlarıyla başlayan sürecini aktardı. Koçpınar, Mark döneminde ekonominin daha iyi olduğunu, o dönemde küçük esnaflık yaparken 100 lirayla bir hafta geçinebildiklerini söyledi. Bugünkü ekonomik koşullarla kıyaslandığında aynı imkânların bulunmadığını dile getirdi.

Koçpınar Almanya’daki ilk gelen neslin dernek, cami ve hayır faaliyetleri gibi kurumları kurarak Türk topluluğunun şekillenmesine katkı sağladığını belirtti. Mevlana Camisi ve Ayasofya Camisi gibi yerlerin kendisi için anlam taşıdığını söyleyen Koçpınar, Berlin’de camilerin örnek teşkil ettiğini ifade etti.

Börekçilik geçmişine değinen Koçpınar, İstanbul’da Üsküdar’da başladığı mesleğinde seyyar satıcılıktan dükkan işletmeciliğine uzanan bir yol izlediğini anlattı. Kol böreği ve Kürt böreğinin uzun süredir İstanbul mutfağında yer aldığını, Kürt böreğinin farklı isimlerle anıldığını ve İstanbul mutfağına 120 yıldır dâhil olduğunu kaydetti.

Selim Adanur ise 31 yıl önce Almanya’ya geldiğini, ilk yıllarda Mark döneminin daha refah olduğunu ve buraya birikim yapma niyetiyle geldiklerini söyledi. Adanur Türkiye’nin dört mevsimi bir arada sunan, dünyada nadir görülen bir ülke olduğunu ve hayat şartları nedeniyle memleketlerini bırakıp geldiklerini vurguladı.

Dil ve uyum sürecine de dikkat çeken Adanur, Almanya’da ilk yıllarda dil bilmediği için kendini ifade edememe ve adaptasyon zorlukları yaşadığını belirtti. Irkçılıkla nadiren karşılaştığını, genel olarak Almanları demokrat ve iyi insanlar olarak tanımladığını anlattı. Uzun süre kendi mesleğini icra ettiğini ve ilk dönem kısa süre inşaatta çalıştığını söyledi.

Her iki göçmen de bugün geriye dönüp bakıldığında aynı kararı verip vermeyecekleri konusunda tereddüt yaşadıklarını dile getirdi. Koçpınar Almanya’nın bugünkü durumunu bilse gelmezdi ifadelerini kullanırken, Adanur 30 yıl önce verdiği kararın bugün aynı şekilde verilmeyebileceğini belirtti. Her iki anlatıda da vatan hasreti ve memleket sevgisi öne çıktı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Türkiye’den Almanya’ya gerçekleştirilen işgücü göçü, bireylerin ekonomik koşullar nedeniyle yurt dışına yönelmesine neden oldu ve zaman içinde gelenlerin ailelerini de taşımasıyla kalıcı topluluklar oluştu. Uzun vadede göçmenler hem iş hayatında hem sivil toplum alanında etkinlik göstererek kendi kültürel kurumlarını tesis ettiler. Gelinen nokta ise iki kuşak arasında ekonomik, kültürel ve kimlik açısından farklılaşan deneyimler ortaya koyuyor; ilk dönem göçmenleri birikim ve topluluk inşasına atıfta bulunurken sonraki yıllarda gelenler ve kalıcı olanlar Türkiye ile bağlarını koruyarak hasret duygusunu gündemde tutuyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• İşgücü Anlaşması Türkiye ile Almanya arasında 30 Ekim 1961 tarihinde imzalanmıştır.
• İlk işçi kafilesini taşıyan tren 3 Eylül 1961 tarihinde Sirkeci Garı’ndan Münih’e hareket etmiştir.
• Naci Koçpınar 1992 yılında Almanya’ya gelmiş ve Berlin’e yerleşmiştir.
• Koçpınar börekçilik geçmişine sahip olup Kürt böreğinin İstanbul mutfağında 120 yıldır yer aldığını belirtmiştir.
• Selim Adanur 31 yıl önce Almanya’ya gelmiş ve buraya birikim yapma amacıyla geldiğini ifade etmiştir.
• Her iki göçmen de geçmişe dönük olarak bugün aynı kararı verip vermeyecekleri konusunda tereddüt bildirmişlerdir.

Kaynak: İHA