Kırmızı ve İşlenmiş Et İçermeyen Diyetlerin Kanser Riskine Tesiri Araştırıldı

Prof. Dr. Merdan Fayda, “İşlenmiş etlerde (sosis, sucuk, salam vs.) kullanılan kanserojen olduğu kesin olan eserlerin tüketiminden kaçınılmalı ya da azaltılmalıdır” dedi.

2026 yılında yayımlanan ve 3 kıtadan yaklaşık 1.6 milyon kişinin dahil edildiği, 9 farklı çalışmanın birleştirilerek tahlil edildiği geniş kapsamlı meta-analiz, beslenme alışkanlıkları ile kanser riski ortasındaki alakayı tekrar gündeme taşıdı. 16 yıla kadar takip müddeti bulunan çalışmada, kırmızı ve işlenmiş et tüketmeyen bireyler (vejetaryenler, pesketaryanlar (sadece balık eti tüketenler), veganlar (hiçbir hayvani eser tüketmeyenler) ve Poloteryan (sadece tavuk eti tüketenler) ile bunları tüketen kümeler karşılaştırıldı.

Araştırma sonuçlarında, kırmızı ve işlenmiş et tüketmeyen kümelerde birtakım kanser cinslerinde daha düşük risk oranları bildirildi. Araştırmaya nazaran; vejetaryenlerde pankreas kanseri, multipl miyelom, böbrek kanseri, prostat kanseri ve menopoz sonrası göğüs kanseri kırmızı ve işlenmiş et tüketenlere nazaran azalırken yemek borusu kanseri ihtimalinin arttığı görülüyor. Bu durum vejetaryen olanların kırmızı et/işlenmiş et tüketenlere nazaran kimi kanserlere daha az yakalanabileceğini lakin yemek borusu üzere birtakım kanserlerin artabileceğini gösteriyor. Hayvan kaynaklı protein olarak yalnızca balığı tercih edenlerin de böbrek kanseri, menopoz sonrası göğüs kanseri, kolorektal kanser ve sigara ile bağlı akciğer kanserinde kırmızı/işlenmiş et tüketenlere nazaran daha az yakalandıkları dikkat çekti. Araştırmaya nazaran; vegan beslenen kümelerde ise kırmızı/işlenmiş et tüketenlere nazaran hiçbir kanser sıklığında azalma görülmemiş bilakis kolorektal kanserlerde artış tespit edildi. Çalışma ayrıyeten sigara kullanımı, genel hayat stili, fizikî aktivite seviyesi ve ultra işlenmiş besin (UPF) tüketimi üzere faktörlerin sonuçlar üzerinde tesirli olabileceğine dikkat çekti.

Prof. Dr. Merdan Fayda, çalışmaya ait değerlendirmesinde şu sözleri kullandı: “Bu cins geniş ölçekli çalışmalar değerli bilgiler sunsa da sonuçların sırf et tüketimi üzerinden yorumlanması kolay değildir. İşlenmiş etlerde (sosis, sucuk, salam vs.) kullanılan kanserojen olduğu kesin olan eserlerin (ör: nitritler yüksek ısıda nitrozaminlere dönüşüp kanserojen olur) tüketiminden kaçınılmalı ya da azaltılmalıdır. Unutulmamalıdır ki Dünya Sıhhat Örgütü’ne nazaran kanser ölümlerinin yaklaşık yarısı değiştirebilir faktörler ile engellenebilir. Sigara, alkol, elektronik sigara (özellikle sigara ile tüketildiğinde), birtakım virüsler (hepatit B, hepatit C, HPV aşı olunmadığında), çok kilolu ya da obez olmak (13 farklı kanser tipinde 1.2-4.8 kat artmış kanser riski ile ilişkilidir), meyve ve sebzelerden yoksul diyetler, fizikî aktivite azlığı, güneş ışığı ve solaryum maruziyeti kansere sebep olduğu bilinen kıymetli faktörlerdendir. Ayrıyeten son yıllarda çok işlenmiş besinler (UPF) ile beslenmenin de gerek kansere sebebiyet verme gerekse kanserli hastaların nüks ihtimalini arttırmakla bağı gösterilmiştir. Yalnızca kırmızı eti diyetten çıkarmak değil tüm bu sayılan faktörleri dikkate almak gerekir. Ayrıyeten bir kimse vejetaryen olabilir lakin tahminen de daima patates kızartması ya da UPF’leri içeren sağlıksız bir beslenme seçimleri yapıyor olabilir. Tekrar vegan beslenmenin kırmızı/işlenmiş ete nazaran rastgele bir kanseri azaltmaması hatta kolorektal kanserleri arttırır görünmesi tahminen de vegan olabilmesi ismine UPF içeren eserlerin tüketimi ile ya da kalsiyumdan yoksul diyet ile açıklanabilir. Bu sebepten saydığımız faktörlere dikkat ederken kırmızı /işlenmiş et tüketiminin azaltılması birtakım durumlarda kanseri azaltma manasında yarar sağlayabilir.”

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)