Kan p-tau217 testleri Alzheimer biyolojisini tespit ediyor, uzman uyarıyor

Alzheimer tanısında kan biyobelirteçleri ve yeni tedaviler

Memorial Şişli Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Özlem Güngör Tunçer, Alzheimer tanı ve tedavi süreçlerinde kan biyobelirteçlerinin rolünü ve yeni tedavi yaklaşımlarını anlattı; p-tau217 ölçümlerinin hastalık biyolojisini göstermede yardımcı olduğu, ancak tüm unutkanlık şikâyeti olanlara bu testlerin uygulanmaması gerektiği vurgulandı.

Demansın günlük yaşamı bozacak düzeyde hafıza, dil, dikkat, yön bulma ve karar verme işlevlerindeki gerileme olarak tanımlandığını belirten Tunçer, Alzheimer’ın demansın en sık nedeni olduğunu kaydetti. Yaşla bağlantılı zaman zaman görülen unutkanlık tek başına demans sayılmadığı; belirgin artış, günlük yaşamı etkileme ya da tanıdık bir yerde kaybolma gibi belirtilerin değerlendirme gerektirdiği ifade edildi.

Tanının hasta öyküsü, yakın bilgileri, nörolojik muayene ve bilişsel değerlendirme ile başladığını söyleyen Tunçer, gerektiğinde bilişsel testler, kan tahlilleri ve beyin MR’ının kullanıldığını aktardı. Bu incelemelerin Alzheimer dışındaki unutkanlık nedenlerini ayırt etmeye yardımcı olduğu belirtildi.

Özellikle fosforile tau proteinlerini ölçen testlerin (başta p-tau217) beyindeki Alzheimer patolojisinin belirlenmesine yardımcı olduğu ancak tüm kan testlerinin aynı tanısal doğruluğa sahip olmadığı vurgulandı. Bu testlerin hastanın şikâyetleri ve muayene bulgularıyla birlikte uzman hekimce değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Yeterli tanısal doğruluğu gösterilmiş bazı kan testlerinin uygun hastalarda tanı sürecinde kullanılabileceği, bazı hastalarda ise PET veya beyin-omurilik sıvısı incelemesi gibi ek yöntemlere ihtiyaç duyulabileceği ifade edildi.

Tedavi açısından, uzun süre kullanılan ilaçların uygun hastalarda bilişsel belirtiler ve günlük yaşam işlevlerini destekleyebildiği; ayrıca hastalığın biyolojik sürecini hedefleyen yeni anti-amiloid tedavilerin erken evrede uygun hastalarda kullanılmaya başlandığı bildirildi. Bu tedavilerin amiloid birikimini hedefleyerek hastalığın ilerlemesini mütevazı ama ölçülebilir biçimde yavaşlatmayı amaçladığı, kaybedilmiş belleği geri getirmediği ve her hasta için uygun olmadığı vurgulandı.

Tedavi öncesi beyin MR görüntülemesi ve özellikle kanama riski ile antikoagülan kullanımının gözden geçirildiği; tedavi sırasında MR takibinin yapıldığı ve ARIA olarak adlandırılan ödem veya küçük kanamalara bağlı belirtiler görüldüğünde hızlı değerlendirme gerektiği ifade edildi.

Demans riskini tamamen ortadan kaldıracak bir yöntem olmadığı, ancak hipertansiyon, yüksek LDL kolesterol, diyabet, sigara, obezite ve fiziksel hareketsizlik gibi risk faktörlerinin kontrolünün beyin sağlığı açısından önemli olduğu belirtildi. İşitme ve görme sorunlarının düzeltilmesi, düzenli fiziksel aktivite ve sosyal-zihinsel açıdan aktif yaşamın korunma için önemli adımlar arasında yer aldığı aktarıldı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Metinde yer alan açıklamalara göre p-tau217 ölçen kan testleri Alzheimer biyolojisini belirlemede yardımcı olabilmektedir; bu testlerin tanısal değeri farklılık göstermekte ve sonuçlar hastanın klinik bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir. Yeni anti-amiloid tedaviler erken evrede uygun hastalarda kullanılmakta olup tedavi sürecinde MR takibi ve risk değerlendirmesi yapılmaktadır. Korunmada damar sağlığı ve yaşam tarzı faktörlerinin önemi metinde vurgulanmıştır.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• p-tau217 ölçümleri Alzheimer biyolojisini tespit etmeye yardımcı oluyor.
• Kan testleri herkese uygulanacak tarama değildir; klinik değerlendirme ile birlikte yorumlanmalı.
• Yeni anti-amiloid tedaviler erken evrede uygun hastalarda kullanılıyor ve MR takibiyle izleniyor.

Kaynak: İHA