İran-ABD Savaşının Sonucunu Füzeler Değil, Algı Belirleyecek: “Bu Ülke Artık Güçlü Değil”

İran-ABD savaşının sonucunu füzeler değil, tek bir algı belirleyecek: “Bu ülke artık güçlü değil.”

ABD Ortadoğu’ya 50 binden fazla asker getirdi. Kara harekatı olacak diye konuşuluyor.

Herkes kara harekatını tartışıyor.

Ben başka bir şeye bakıyorum.

Çünkü bana göre kara harekatı düzenlenirse Amerika hegemonyasının sonunu getirebilir.

Ray Dalio geçen günlerde bir makale yayınladı. İçindeki tek bir cümle her şeyi açıklıyor.

“Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü kaybetmek Amerika için 1956’da İngiltere’nin başına gelen şey olabilir.”

Bu cümleyi anlamadan önce size 1956’yı anlatmam lazım.

İngiltere 200 yıl boyunca dünyanın süper gücüydü. Sterlin dünya parasıydı. Donanması okyanusları kontrol ediyordu.

Gücünün en kritik noktası: Süveyş Kanalı.

Dünya ticaretinin büyük bölümü bu kanaldan geçiyordu. Kim kanalı kontrol ederse dünya ticaretini kontrol ederdi.

1956’da Mısır “Kanal artık bizim” dedi.

İngiltere tehdit etti. “Açın yoksa geliriz” dedi.

Mısır açmadı.

İngiltere, Fransa ve İsrail ile birlikte saldırdı.

Ama uluslararası baskı oluştu. İngiltere geri çekilmek zorunda kaldı.

O gün dünya bir şeyi gördü.

İngiltere artık dünyanın süper gücü değil.

Ne oldu sonra?

Sterline güven çöktü. Müttefikler uzaklaştı. Sömürge devletler bağımsızlık ilan etmeye başladı. Sermaye İngiltere’den kaçtı.

200 yıllık imparatorluk tek bir algı yüzünden bitti.

“Bu ülke artık güçlü değil.”

Bu algı oluştuğu an para kaçmaya başlar. Sistem çöker.

Dalio diyor ki: Şimdi aynı şey Amerika’nın başına gelebilir.

Dalio 500 yıllık tarihi incelemiş. Her büyük imparatorluğun yükselişini ve çöküşünü araştırmış. Ve bir düzen bulmuş.

Bir süper güç var. Dünyanın parasını kontrol ediyor. Deniz yollarını kontrol ediyor. Herkes ona güveniyor.

Sonra daha küçük bir güç kritik bir ticaret yolunda meydan okuyor.

Süper güç tehdit ediyor. “Aç yoksa gelirim” diyor.

Tüm dünya izliyor.

Eğer süper güç o yolu açarsa güç teyit edilir. Herkes güvenmeye devam eder. Para akmaya devam eder. Sistem sürer.

Eğer süper güç o yolu açamazsa her şey tersine döner.

Güven çöker. Müttefikler kaçar. Borç krizi başlar. İmparatorluk biter.

Şimdi Amerika’ya bakın.

Borç 39 trilyon dolar. Toplanan her 4 dolar vergiden 1’i faize gidiyor.

Şimdi İran ile savaşıyor.

Trump ne diyor?

“Anlaşma olmazsa ve Hürmüz açılmazsa şimdiye kadar kasten dokunmadığımız tüm elektrik üretim santrallerini, petrol kuyularını, Kharg Adası’nı ve muhtemelen tüm tuzdan arındırma tesislerini havaya uçurup tamamen yerle bir ederek bitireceğiz.”

Peki bunu yaparsa Hürmüz açılacak mı?

Hayır.

Vurabilirsin. Yıkabilirsin. Ama boğazı açamazsın. Çünkü boğaz İran’ın kapısının önünde. İran kapattıkça kapalı kalır.

Husiler açıkça uyardı. Kara harekatı durumunda Kızıldeniz’i kapatabileceklerini söylediler.

Hürmüz ve Kızıldeniz. İki boğaz birden kapanabilir.

Peki Trump neden ateşkese yanaşmıyor?

Çünkü İran’ın ateşkes şartlarından biri şu: “Hürmüz Boğazı için İran’ın çıkarlarını gözeten yeni bir protokol yazılacak. Geçiş koşulsuz olmayacak.”

Araghchi açıkça söyledi: “Geçiş koşulsuz olmayacak. İran ve bölgesel çıkarlara uygun şartlar altında yapılacak.”

Şu an Hürmüz’de bazı geçişler için yuan şartı gündeme geliyor.

Bunun ne demek olduğunu anlıyor musunuz?

Körfez ülkeleri yarın “petrolümü dolar karşılığında satmak istiyorum” dese bile İran itiraz edebilir. Çünkü boğazın kontrolü İran’da.

1974’ten beri petrol dolarla satılıyor. Petrodolar sistemi. Amerika’nın gücünün temeli.

Şimdi o sistem İran’ın eline geçmek üzere.

Amerika buna izin verebilir mi?

Veremez.

Çünkü petrodolar biterse Amerika istediği gibi borçlanamaz.

O yüzden Trump güçle almaya çalışıyor. Ama güçle almak da çözüm değil.

Trump’ın çıkmazı

Birincisi: Ateşkes yap. Ama İran’ın şartlarıyla. Hürmüz’de yuan geçişi başlar. Petrodolar sarsılır. Hegemonya zayıflar.

İkincisi: Kara harekatı düzenle. Yüzlerce metre derinlikteki füze tesisleri imha edilemiyor. Ve Husiler Kızıldeniz’i kapatmakla tehdit ediyor. İki boğaz birden kapanabilir.

Üçüncüsü: Vur ve yık. Elektrik santrallerini, petrol kuyularını, Kharg Adası’nı vur. Ama vurdukça İran karşılık veriyor. Körfez’in altyapısı zarar görüyor. Müttefikler yanıyor. Hürmüz hâlâ kapalı.

Üç yol hiçbirinde Hürmüz açılmıyor.

Hürmüz açılmazsa Dalio’nun kalıbı devreye giriyor. “Bu ülke artık güçlü değil” algısı oluşuyor. Müttefikler uzaklaşıyor. Sermaye kaçıyor.

Dalio’nun en önemli tespiti

Savaşta acıya dayanma kapasiten acı verme kapasitenden daha önemlidir.

İranlılar ne yapıyor?

Savaşı uzatmaya çalışıyor. Çünkü herkes biliyor ki Amerikan halkının ve Amerikan liderlerinin uzayan savaşlara dayanma kapasitesi çok düşük.

İranlılar için bu savaş varoluşsal. İntikam meselesi. Hayattan daha önemli bir şey için savaşıyorlar.

Amerikalılar ne için endişeleniyor? Benzin fiyatları. Ara seçimler. Borsa fiyatları.

Bu asimetri Dalio’yu korkutuyor.

Anlaşma mümkün mü?

Dalio’nun cevabı net: Hayır.

“Herkes biliyor ki hiçbir anlaşma bu savaşı çözmeyecek.”

Ne olursa olsun, ister Hürmüz İran’ın elinde kalsın ister ABD’nin elinde kalsın, önümüzdeki dönem çatışmanın en kötü aşaması olacak.

İran’ın kendi sözleri: “Kendi üslerindeki askerlerini bile koruyamayan ABD, bizim topraklarımızda onları nasıl koruyacak?”

Bu savaşın sonucu tarihi yeniden şekillendirecek. Bu savaşın etkileri sadece Ortadoğu ile sınırlı kalmayacak.

Ticaret akışları değişecek. Sermaye akışları değişecek. Çin, Rusya, Kuzey Kore, Avrupa, Hindistan, Japonya. Hepsi etkilenecek.

Eğer Amerika kazanırsa:

Dolara güven artar. Tahvillere talep artar. Müttefikler yakınlaşır. Amerika’nın gücü teyit edilir. Amerikan hegemonyası devam eder.

Eğer Amerika kaybederse:

Dolar zayıflar. Tahviller satılır. Müttefikler uzaklaşır. BRICS güçlenir. Çin’in yükselişi hızlanır.

Dalio’nun 500 yıllık tarihten çıkardığı ders:

Para ve güç her zaman kazanana akar. Kaybedenden kaçar.

Savaşla ilgili tüm gelişmeleri ve analizleri buradan paylaşıyorum.

Önümüzdeki birkaç gün çok yoğun geçecek, sizi her şeyden haberdar edeceğim.

Kaynak: Penguin X @ThePenguinBTC