Hukukta yapay zekâ için hibrit model önerisi ve meslek gruplarının bakışı

Hukukta yapay zekâ kullanımı üzerine alan araştırması sonuçları

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bilişim Hukuku Dergisi’nde yayımlanan ve Ceyhun Serçemeli tarafından gerçekleştirilen nitel araştırma, iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında yapay zekâ kullanımına dair hukukçuların görüşlerini ortaya koydu. Çalışmada Erzurum’da görev yapan avukat, hâkim ve akademisyenlerle yapılan derinlemesine görüşmelerin sonuçları değerlendirildi.

Araştırma bulgularına göre yapay zekâ teknolojileri teknik ve hesaplamaya dayalı görevlerde hız ve doğruluk sağlayarak zaman tasarrufu sunuyor. Özellikle kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacakları ve sosyal güvenlik ödemeleri gibi karmaşık hesaplamalarda yapay zekânın faydaları öne çıktı.

Diğer yandan çalışma, avukatların duruşma aşamaları ve müvekkil ilişkilerinde duygusal zekâ, vicdan ve empati gibi insani unsurların kritik olduğunu belirterek teknolojiye daha katı bir yaklaşım sergilediğini gösterdi. Hâkimler ise hesaplamalar ve teknik detaylarda yapay zekâdan yararlanılabileceğini düşünürken yargılamadaki vicdani kanaat nedeniyle teknolojiye mesafeli yaklaştı. Akademisyenler ise etik ilkeler çerçevesinde dersler ve bilimsel araştırmalarda yapay zekâ araçlarının kullanılabileceğini ifade etti.

Çalışmada hukuk pratiği için önerilen yaklaşım hibrit modele dayanıyor. Bu modelde yapay zekâ hesaplamalar, veri analizleri ve belge hazırlama gibi teknik görevlerde destek sağlarken karar alma süreçleri, müvekkil ilişkileri ve vicdani kanaat insan odaklı yürütülecek. Araştırmada ayrıca hukuk eğitiminde yapay zekâ ve dijital araçlar konusunda farkındalık oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Araştırma hukuk pratiğinde yapay zekânın tamamlayıcı bir araç olarak şekilleneceğini ve teknik verimlilikle insan odaklı adalet anlayışının birlikte korunması gerektiğini ortaya koyuyor. Meslek gruplarının farklı duruşları, teknolojinin kabulü ve sınırlarının hangi alanlarda çizileceğine dair yol gösterici nitelikte. Eğitimde yapılacak adaptasyonlar bu dönüşümün sağlıklı işlemesi için kilit rol oynayacak.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Çalışma Ceyhun Serçemeli tarafından Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bilişim Hukuku Dergisi’nde yayımlandı.
• Araştırma Erzurum’da görev yapan avukat, hâkim ve akademisyenlerle nitel görüşmeler yapılarak gerçekleştirildi.
• Yapay zekâ hesaplama ve veri analizlerinde hız ve doğruluk sağlıyor.
• Avukatlar insani değerler nedeniyle teknolojiye daha katı yaklaşıyor.
• Hâkimler teknik faydaları kabul ederken vicdani kanaat nedeniyle mesafeli duruyor.
• Akademisyenler etik çerçevede eğitim ve araştırmada yapay zekâ kullanımına açık görünüyor.
• Araştırma hukuka hibrit bir model öneriyor ve eğitimde farkındalık gerektiğini vurguluyor.

Kaynak: İHA