Guterres COP31’de fosil yakıtlardan hızlı çıkış çağrısı yaptı ve iklim finansmanını vurguladı

Antalya’da 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenen COP31 Dünya Liderler Zirvesi’nde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, iklim kriziyle mücadelede dünyanın çok yavaş ilerlediğini belirterek fosil yakıtların tarihe karışması gerektiğini söyledi ve gelişmekte olan ülkelere ulaşan iklim finansmanının önemine dikkat çekti.

Guterres, zirvede küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırının bilimsel veriler ışığında aşılmasının muhtemel olduğunu ancak bunun kalıcı bir mahkumiyet değil liderlikle sınırlanabilecek bir ihlal olabileceğini ifade etti. Mevcut ulusal iklim planlarının gerekli emisyon azaltımlarının en iyi ihtimalle üçte birini karşılayabildiğini belirten Guterres, olağanüstü bir hızlanma ve liderlik çağrısı yaptı.

Guterres yenilenebilir enerjide son on yılda kaydedilen ilerlemelere değinerek güneş enerjisi ve elektrikli otomobil satışlarındaki artışı hatırlattı. Temiz enerjinin birçok yerde yeni elektrik üretimi için en ucuz kaynak haline geldiğini vurguladı ve fosil yakıt ithalatına bağımlılığın ülkeler üzerindeki ekonomik etkilerine dikkat çekti.

Fosil yakıtların savunulabilirliğinin giderek ortadan kalktığını söyleyen Guterres, sektördeki lobilerin bilimi çarpıtarak politikaları geciktirdiğini ifade etti ve yeni kömür projelerine hayır çağrısı yaptı. UNEP’in Emisyon Açığı Raporu’na atıfla 2035’e kadar yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, kömürden elektrik üretiminin büyük oranda azaltılması ve 2040’a kadar kömürden elektrik üretiminin neredeyse sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.

Guterres küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında azaltılması gerektiğini vurguladı ve mevcut planların yetersizliğine işaret etti. Ayrıca gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji yatırımlarına erişimde yaşadığı güçlükleri anlattı; bu ülkelerin dünya nüfusunun büyük bölümüne ev sahipliği yapmasına rağmen küresel temiz enerji yatırımlarından orantısız olarak az pay aldıklarını söyledi.

İklim adaleti çağrısında bulunan Guterres, ortak sorumluluk ve ortak fayda temelinde yeni bir İklim Adaleti Mutabakatı’na ihtiyaç olduğunu, gelişmiş ülkelerin emisyonlarını daha hızlı azaltması ve sözü verilen finansman ile teknolojiyi sağlaması gerektiğini belirtti. Gelişmekte olan ülkelerin uygun maliyetli temiz enerjiye erişememesi halinde fosil yakıtlara bağımlılığın süreceğini vurguladı.

Guterres iklim değişikliğine uyum finansmanının artırılması gerektiğini söyledi ve gelişmiş ülkelerin 2035’e kadar yılda en az 300 milyar dolar sağlamaya öncülük etmesi gerektiğini belirtti. 1,3 trilyon dolarlık hedefin gelişmekte olan ülkelere gerçekten ulaşan finansmana dönüşmesi gerektiğini ifade etti. Çok taraflı kalkınma bankalarının 2030’a kadar yıllık 120 milyar dolar taahhütlerinin ötesine geçmesi gerektiğini de ekledi.

Guterres ayrıca fosil yakıt şirketlerinin kârları ile iklimle bağlantılı kayıp ve zarar fonlarına aktarılan kaynaklar arasındaki uçuruma dikkat çekti. Dünyanın en büyük dokuz petrol şirketinin son çeyrekte 95 milyar dolar kar ettiğini ve Kayıp ve Zarar Fonu’na yaklaşık 600 milyon dolar aktarıldığını belirterek kirletenlerin bedelini ödemesi gerektiğini söyledi.

Konuşmasının sonunda Guterres, gelecek yıl görevinden ayrılacağını hatırlattı fakat gerçeği söylemekten ve iklim mücadelesi için mücadele etmekten vazgeçmeyeceğini ve bu yolun her adımında savunucu ve müttefik olarak duracağını belirtti.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Guterres’in COP31’teki konuşması, iklim eyleminde hızlanma ve adalet taleplerini uluslararası gündemin merkezine koyuyor. Mevcut ulusal planların yetersizliği ve yenilenebilir enerjiye hızlı geçiş ihtiyacı vurgulanarak politika belirleyicilere net bir yön verilmiş oldu. İklim finansmanına ilişkin somut hedeflerin ve kirletenlerden alınacak katkıların öne çıkarılması, gelişmekte olan ülkelere destek sağlanmadığı takdirde dönüşümün eşitsiz ve zorlayıcı olacağı uyarısını güçlendiriyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Antonio Guterres COP31 Dünya Liderler Zirvesi’nde fosil yakıtlardan hızlı ve adil bir çıkış çağrısı yaptı.
• Guterres Paris Anlaşması’ndaki 1,5 derece hedefinin aşılma riskine rağmen liderlikle sınırlandırılabileceğini belirtti.
• Mevcut ulusal iklim planlarının gerekli emisyon azaltımlarının en iyi ihtimalle üçte birini karşılayabildiği ifade edildi.
• UNEP raporuna atıfla 2035’e kadar yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve kömürden elektrik üretiminin büyük oranda azaltılması gerektiği vurgulandı.
• Gelişmekte olan ülkelere ulaşan iklim finansmanının artırılması ve 1,3 trilyon dolarlık hedefin somut finansmana dönüşmesi çağrısı yapıldı.
• Guterres kirletenlerin bedelini ödemesi gerektiğini belirterek fosil yakıt şirketlerinin kârları ile kayıp ve zarar fonlarına aktarılan kaynaklar arasındaki farkı örnekledi.

Kaynak: İHA