Gümrüklerde dijital dönüşüm: Veri odaklı kontrol sınırdan önce başlayacak

Asset GLI Genel Müdür Yardımcısı ve Gümrük Müşaviri Barış Çakır, Türkiye’nin yeni ticaret koridorları ve stratejik anlaşmalarla güçlenen bölgesel konumunun gümrük süreçlerinde kapsamlı bir dijital dönüşümü zorunlu kıldığını açıkladı. Çakır, sistemi özetleyerek eşyanın sınır kapısına ulaşmasından önce verisinin hareket edeceğini ve yapay zekâ destekli risk analizlerinin mevcut altyapıya entegre edileceğini belirtti.

Çakır, Türkiye’nin çevresinde oluşan yeni ticaret mimarisine dikkat çekti; Irak ile yürütülen Kalkınma Yolu Projesi, Orta Koridor’un güçlendirilmesi ve Körfez ülkeleriyle geliştirilen ticari ilişkiler ile Suudi Arabistan ve Pakistan başta olmak üzere bölge ülkeleriyle artan stratejik temasların ülkenin lojistik merkez olma potansiyelini desteklediğini ifade etti.

Geleneksel sistemde kontrolün araç sınır kapısına ulaşmasıyla başladığını hatırlatan Çakır, yeni modelde sürecin eşya depodan çıkmadan başlayacağını söyledi. Ürünün üretim yeri, kullanılan hammaddeler, menşei, taşıyıcının geçmiş ticaret kayıtları, vergi bilgileri ve güzergâh gibi verilerin gümrük sistemleri arasında önceden paylaşılabileceğini aktardı.

Çakır, yapay zekâ destekli risk analizlerinin riskli işlemleri sınır kapısına ulaşmadan belirleyebileceğini vurgulayarak, mevzuata uygun ticaret yapan firmaların ise daha hızlı geçiş yapması gerektiğini belirtti.

Avrupa Birliği’nde gündemde olan yeni gümrük veri altyapılarının örnek teşkil ettiğini söyleyen Çakır, Türkiye’nin Avrupa ve bölge ülkeleriyle veri paylaşımını güçlendirecek standartlara yatırım yapmasının kritik olduğunu belirtti. Ticaret anlaşmalarının artmasının gümrük kontrollerini ortadan kaldırmayacağını; ürün güvenliği, halk sağlığı, kaçakçılıkla mücadele, vergi denetimi ve menşe kontrollerinin önemini koruyacağını ifade etti.

Çakır geleceğin gümrük modelini “düşük fiziki müdahale, yüksek veri kontrolü” olarak nitelendirdi ve dijitalleşmenin gümrük müşavirliği mesleğinin niteliğini değiştireceğini söyledi. Gümrük müşavirlerinin sadece beyanname ve belge süreçlerini takip eden kişiler olmaktan çıkacağını, veri okuyabilen ve uluslararası ticaret hukukuna hakim dijital uyum danışmanları haline geleceğini aktardı.

Türkiye’nin coğrafi konumunun lojistik avantaj sunduğunu belirten Çakır, bu avantajın dijital altyapıyla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Coğrafyanın yanı sıra ülkeler arasında konuşabilen dijital gümrük sistemleri, yapay zekâ destekli risk analizleri ve ortak veri standartlarının bölgesel ticaret ve lojistik merkez olma hedefi için belirleyici olacağını söyledi.

Çakır, gümrüklerin fiziksel binaların dışına çıkarak küresel dijital tedarik zincirinin ana damarına dönüşmesi gerektiğini ifade etti.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Çakır’ın açıklamaları, gümrük süreçlerinde veri paylaşımı ve yapay zekâ tabanlı risk analizlerinin öncelikli hale geleceğini göstermektedir. Türkiye’nin bölgesel ticaret koridorlarıyla eş zamanlı olarak dijital altyapıya yatırım yapmasının önemine vurgu yapılmıştır. Mevzuata uygun ticaret yapan firmaların hız kazanacağı, riskli işlemlerin ise erken tespitle ayrıştırılacağı belirtilmiştir.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Barış Çakır, gümrük kontrollerinin eşya yola çıkmadan önce başlayacağını açıkladı
• Yapay zekâ destekli risk analizleri ve veri paylaşımı yeni modelin merkezinde yer alacak
• Düşük fiziki müdahale, yüksek veri kontrolü yaklaşımıyla firmaların sınır geçişleri hızlanacak

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)