Fırat Üniversitesi’nden uyarı: Aşırı sıcaklar kalp-damar ölümlerini artırıyor

Fırat Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Akbulut, tüm Türkiye’de artan sıcaklıkların insan sağlığını doğrudan tehdit eden bir halk sağlığı problemi haline geldiğini söyledi. Açıklama, iklim değişikliğinin neden olduğu aşırı sıcaklıkların ölümcül sonuçlarına dikkat çekmek amacıyla yapıldı.

Prof. Dr. Akbulut, özellikle 1950’lerden bu yana sıcak hava dalgalarının sıklık, şiddet ve süresinde ciddi artış olduğunu belirtti. Küresel ölçekte yalnızca yüksek sıcaklıklar nedeniyle yılda yaklaşık 17,5 milyon sağlıklı yaşam yılı kaybedildiğini ve Avrupa’nın en hızlı ısınan kıta konumuna geldiğini vurguladı.

Akbulut, aşırı sıcaklara bağlı etkilerin somut olduğunu belirterek 2022 yılında Avrupa’da sıcaklara bağlı 60 binden fazla ölüm kaydedildiğini hatırlattı. Bu durumun iklim değişikliğinin süreklilik kazanan bir halk sağlığı krizi olduğunu gösterdiğini ifade etti.

Kardiyovasküler hastalıkların sıcaklıktan en çok etkilenen sağlık sorunları arasında yer aldığını söyleyen Akbulut, yerel eşik değerlerin üzerindeki her 1 derece sıcaklık artışının kalp-damar kaynaklı ölümleri yüzde 2,1 artırdığını aktardı. Bu oranın inmelerde yüzde 3,8’e, akut koroner sendromlarda ise yüzde 3,5’e yükseldiğini belirtti.

Vücudun sıcakla mücadele ederken fizyolojik yük altında kaldığını anlatan Akbulut, sıcak havalarda damarların genişleyip kanın periferide göllenmesi nedeniyle kalbin daha hızlı çalışmak zorunda kaldığını, altta yatan kalp-damar hastalığı olanlarda bunun akut koroner sendromdan kardiyojenik şoka kadar varan ciddi tabloları tetikleyebileceğini söyledi.

Prof. Dr. Akbulut, terlemeye bağlı sıvı kaybının yeterince karşılanmamasının damar içi sıvı hacmini azaltarak kalbin yükünü artırdığını ve böbrekler başta olmak üzere organları olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Artan kan yoğunluğu, sistemik inflamasyon ve pıhtılaşma eğiliminin trombotik olay riskini yükselttiğini vurguladı.

İlaç etkilerinin de sıcaklıkla değiştiğini kaydeden Akbulut, antitrombosit tedavi ve beta bloker kullanan hastalarda kalp krizi riskinin anlamlı düzeyde arttığını, bu ilaçların birlikte kullanımında riskin yüzde 75’e kadar çıkabildiğini söyledi. Bu etkinin yalnızca ileri yaşta değil, 25-59 yaş aralığındaki bireylerde de görülebileceğini belirtti.

Akbulut, sıcaklık artışının hava kirliliği ile birleştiğinde etkisinin daha da arttığını ifade etti. PM2.5, azot dioksit ve ozon seviyelerinin yükseldiği günlerde hem kardiyovasküler hem solunum sistemi kaynaklı ölümlerin arttığını, ısının ozon oluşumunu artırarak kirleticilerin toksik etkilerini güçlendirdiğini anlattı.

Riskin toplumda eşit dağılmadığını vurgulayan Akbulut, düşük sosyoekonomik düzeydeki, sağlık hizmetine erişimi kısıtlı ve uygun olmayan konut koşullarında yaşayan kişilerin daha yüksek risk altında olduğunu belirtti. Bu grupların daha az yeşil alan, daha fazla hava kirliliği ve belirgin kentsel ısı adası etkisine maruz kaldığını söyledi.

Akbulut, iklim değişikliğinin diğer çevresel risklerle birleşerek kardiyovasküler kırılganlığı artırdığını ve alınacak önlemlerin toplum sağlığı için önem taşıdığını ifade ederek açıklamasını tamamladı.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)