Çocuklarda uyku kalitesi büyüme ve bağışıklığı doğrudan etkiliyor

Çocuklarda uyku kalitesinin gelişime etkileri

Medicana Sağlık Grubu Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü&nden Uzm. Dr. Özge Yendur, bebeklik ve çocukluk çağında uykunun büyüme, bağışıklık ve duygusal gelişim açısından kritik olduğunu vurguladı. Dr. Özge Yendur, büyüme hormonunun büyük kısmının gece uykusunda salgılandığını, derin NREM Evre 3 döneminin uykunun 60-90 dakika sonrasında tepeye ulaştığını ve bu salınımın genellikle gece 22.00 ile 04.00 saatleri arasında yoğunlaştığını belirtti.

Dr. Özge Yendur, uykunun bölünmesi, çok geç yatma veya derin uykuya geçememe durumlarının büyüme hormonu salınımını azaltarak boy uzamasını doğrudan etkileyebileceğini söyledi. İlk 6 ay ile 1 yaş arasında gece sık uyanmalarının ve değişken uyku saatlerinin fizyolojik olduğunu; bu dönemde ailelerin katı uyku saatleri koyma ısrarına girmemesi gerektiğini ifade etti. Ancak biyolojik saatin oturması gereken 1 yaş sonrasında geç yatma ve sık uyanmanın kronikleşmesinin persentil eğrilerinde sapmalara yol açabileceğini belirtti.

Dr. Özge Yendur, gündüz ve gece uykuları arasındaki hücresel farklara dikkat çekerek epifiz bezinden salgılanan melatoninin karanlıkta sentezlendiğini ve gündüz uykusunun gece uykusunun sunduğu derin NREM ve REM döngülerini eksiksiz taklit edemediğini açıkladı. Bu nedenle hücresel onarımın esas olarak gece yapılan karanlık uykuda gerçekleştiğini vurguladı.

Uykusuzluğun bağışıklık ve iştah üzerindeki etkileri

Dr. Özge Yendur, yetersiz ve kalitesiz uykunun çocukların bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkileri olduğunu; derin uykuda koruyucu protein üretiminin arttığını ve uyku eksikliğinin çocukları sık enfeksiyona yatkın hale getirdiğini söyledi. Ayrıca uyku yoksunluğunun leptin ve ghrelin dengesini bozarak çocuklarda şekerli ve hamur işi gıdalara yönelimi artırabileceğini, bunun da sağlıklı kas ve iskelet gelişimini engelleyebileceğini belirtti.

Mavi ışık ve ideal uyku süreleri

Uzm. Dr. Özge Yendur ekran maruziyetinin uyku dengesini bozduğunu belirtti. Telefon, tablet ve televizyon ekranlarından yayılan mavi ışığın retinadaki ışık algılayıcı hücreleri uyararak epifiz bezinin melatonin üretimini kesintiye uğrattığını ve uyku saatinin ileriye kaymasına neden olduğunu açıkladı. Dr. Özge Yendur, Amerikan Pediatri Akademisi ve Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi kılavuzlarına göre yaş gruplarına göre önerilen toplam uyku sürelerini şöyle sıraladı: 4-12 ay 12-16 saat, 1-2 yaş 11-14 saat, 3-5 yaş 10-13 saat, 6-12 yaş 9-12 saat ve 13-18 yaş en az 8-10 saat.

Uyku hijyeni ve ebeveyn önerileri

Dr. Özge Yendur, yatak odasına telefon, tablet veya televizyon sokulmaması gerektiğini ve uykudan 1.5-2 saat önce tüm ekran bağlantısının kesilmesi gerektiğini vurguladı. Sabah uyanma saatinin sabit tutulması ve sabah doğal ışığın içeri alınmasının biyolojik saat için önemli olduğunu belirtti. Yatak odasının 18-20C civarında, havalandırılmış ve karanlık tutulması, gece lambası gerekiyorsa kehribar veya kırmızı tonlarının tercih edilmesi önerileri arasında yer aldı.

Uzm. Dr. Özge Yendur, uykudan önce son 2 saatte sindirimi zor ve şekerli gıdaların verilmemesi, ılık duş, diş fırçalama, hafif masaj ve loş ışıkta 20 dakikalık geçiş ritüeli oluşturulmasının faydalı olduğunu söyledi. Gün içinde açık havada hareket ve oyun için alan tanınmasının, çocuğun akşam rahat uykuya dalmasını sağladığını vurguladı. Bebeğe uygulanan Cry-It-Out yönteminin güvenli bağlanmayı zedeleyebileceğini belirterek yerine Kaldır-Koy gibi şefkatli yöntemlerin tercih edilmesini önerdi. Son olarak uyku düzeninin katı bir kural listesi değil, çocuğunuzla kurulan sevgi dolu bağın uzantısı olduğu, kuralların ‘çoğu gün’ uygulanmasının hem bebeğe hem aileye nefes aldıracağı ifade edildi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Dr. Özge Yendur’ün açıklamaları, uyku düzeninin çocuk gelişiminde merkezi bir rol oynadığını ve uykunun kalitesinin hem fizyolojik hem de davranışsal sonuçları doğurduğunu ortaya koyuyor. Büyüme hormonu salınımının gece ve derin uyku ile ilişkisinin vurgulanması, geç yatma ve ekran maruziyetine bağlı risklerin öncelikli olarak ele alınması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca uyku hijyeni önerileri, uygulaması nispeten mümkün ve doğrudan etkisi olan önlemler sunuyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Dr. Özge Yendur bebeklik ve çocukluk döneminde uykunun büyüme ve bağışıklık için temel olduğunu vurguladı.
• Büyüme hormonunun büyük bölümü gece uyku sırasında, özellikle NREM Evre 3 döneminde salgılanıyor.
• İlk 6 ay ile 1 yaş arasında değişken uyku düzenleri normal kabul edilmeli, 1 yaş sonrası kronik geç uyuma persentil eğrilerini etkileyebilir.
• Gündüz uykusu gece uykusunun sunduğu hücresel onarımı tam olarak sağlayamıyor.
• Mavi ışık melatonin üretimini baskılayarak uyku saatini ileriye kaydırıyor.
• Yaş gruplarına göre önerilen toplam uyku süreleri açıklanmıştır.
• Uyku hijyeni için ekran kısıtlaması, sabit uyanma saati, uygun oda koşulları ve şefkatli gece rutini önerilmektedir.

Kaynak: İHA