Alanya Muz Üreticileri ve Tüccar Arasındaki Fiyat Dengelemesi: Hal Yasasının Rolü ve Giderler

Antalya’nın Alanya ilçesi, Türkiye’nin önemli muz üretim merkezlerinden biri olarak biliniyor. Son dönemde seralarda üretilen muzun maliyeti arttıkça, pazarlarda tüketiciyle buluşan ürünün maliyet yapısında da belirgin değişiklikler yaşanıyor. Üreticiler, seradan kilo başına yaklaşık 30 TL’ye ürün alındığını ifade ederken, pazar ve marketlerde bu muzun kilogramı genellikle 100 TL’nin üzerine çıkıyor. Bu dengesizlik, üreticilerin üzerinde baskıyı artırıyor ve ticaret zincirindeki aracılara karşı bir ışık yakma gerekliliğini gündeme getiriyor. Üreticiler, girdilerdeki yükseliş, yakıt maliyetleri ve işçilik giderleri nedeniyle kar marjlarının daraldığını ve bazı durumlarda zarara sürüklendiklerini belirtiyorlar.

Alanya Tropikal Meyve Üreticileri Birliği Başkanı Ali Hüddoğlu, konuyu net bir şekilde özetliyor: “Bizden 30 TL bandında alınan ürünler, pazarda 100 TL bandında satılıyor. Ancak aracılar bu farkı kendi kazancı olarak kullanıyor. Üretici olarak ne yazık ki bu farktan pay alamıyoruz. Bu durum, üreticiyle tüketici arasındaki zincirde adil bir denge kurulamamasından kaynaklanıyor.”

Hal Yasası’nın Önemi
Üreticiler, hal yasasının çıkarılıp yürürlüğe girmesinin, üretici ile tüketici arasında aracısız bir buluşmayı mümkün kılacağını savunuyorlar. Hüddoğlu, yasa çıktığında üretici birliklerinin ihtiyaçlarına uygun olarak hal işletmelerinin merkezi bir standart altında toplanacağını ve böylece ticaretin daha şeffaf bir zemine oturacağını ifade ediyor. Ayrıca hal yasasında yerel üreticilerin zincir marketler için satışlarda %30-40 oranında yerel tedarik zorunluluğu gibi maddelerin hayata geçmesi, bölgesel üretimin güçlenmesini hedefliyor. Bu yaklaşımın, piyasa dalgalanmaları karşısında üreticilerin savunmasızlığını azaltacağı düşünülüyor.

“Hal yasasının çıkmasıyla birlikte, her belediyede var olan küçük hal yapılarına entegre bir uluslararası standartta merkezler kurulabilir. Bu sayede ürünler daha hızlı ve adil bir şekilde tüketiciyle buluşur. Büyükşehir Yasası ile uyumlu bir şekilde hareket eden bu düzenlemeler, tedarik zincirindeki arbede tarafından yaratılan adaletsiz fiyat farklarını minimize edebilir,” diyor Hüddoğlu.

Muzun Tüketiciye Yansıyan Fiyatı ve Üreticinin Kaygıları
Güncel tablo, üreticinin aldığı 30 TL’lik pay ile tüketicinin ödediği yaklaşık 119-120 TL arasındaki farkın adil bir dağılıma sahip olmadığını gösteriyor. Üreticiler, seralardaki yüksek kalite muzların maliyetlerini karşılamadığını ve ikinci kalite veya “çıkma” olarak adlandırılan çeşitlerin ise üretici için daha da düşük getiriler sunduğunu belirtiyorlar. Bu durum, girdilerin artmasıyla birlikte üretici karlılığını olumsuz yönde etkiliyor ve yenilenme gerekliliğini artırıyor.

“Muz tüketiciye ucuz yansımıyor” diyen Hüddoğlu, seralarda üretilen kaliteli muzun 30 TL bandında alındığı halde pazarda 100 TL civarında satıldığını hatırlatarak, aradaki farkın tüccar ve bazı aracıların karı haline geldiğini vurgu yapıyor. Ayrıca ikinci olarak adlandırılan yüksek maliyetli üretim kalemleri ile birlikte, maliyetlerin sürekli arttığı bir dönemde üreticilerin yatırımlarını sürdürmesini zorlaştırıyor. Bu durum, uzun vadede muz üretiminde yeniden ithalata bağımlı hale gelme riski doğurabilir ve yerel üretimin güçlendirilmesi ihtiyacını pekiştiriyor.

Üreticiler, hal yasası ile birlikte yerel üretici birliklerinin karar mekanizmalarında söz sahibi olması ve zincir marketlerin yerel üreticilere yönelik alım yükümlülüklerinin netleşmesi halinde, üretim ve dağıtım süreçlerinde daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşulacağını düşünüyorlar. Bu yaklaşımın ayrıca tarım sektöründe karşılaşılan maliyet baskılarının azaltılmasına ve istihdamın korunmasına katkı sağlayacağına inanılıyor.

Sonuç olarak, Alanya’daki muz üreticileri, maliyet artışlarına karşı dayanışma içinde çalışmayı, hal yasasının acil olarak çıkmasını talep ediyor ve ürünlerini tüketiciyle daha adil bir şekilde buluşturabilmek için gerekli adımların hızla atılmasını istiyorlar. Üreticilerin bu taleplerinin, yerel ekonomi ve tarım sektörünün geleceği açısından belirleyici bir rol oynaması bekleniyor.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)