Türkiye harcama dağılımında İstanbul’un ağırlığı ve bölgesel farklılıklar

TÜİK’in 2025 Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) sonuçları, Türkiye genelinde tüketim harcamalarının büyük bölümünün İstanbul’da yoğunlaştığını gösterdi. Araştırma, hanehalkı bütçe verilerinin bütünleştirilmesiyle oluşturulan tahminlere dayanıyor ve bölgeler arasında konut, gıda ve ulaştırma giderlerinde belirgin farklılıklar ortaya koyuyor.

Türkiye genelindeki tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da gerçekleşti. Ege bölgesi yüzde 14,5, Akdeniz bölgesi yüzde 12,6 pay alırken en düşük pay yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde görüldü. İBBS 2. Düzey sınıflamasında İstanbul yine yüzde 25,6 ile birinci sırada yer aldı, Ankara yüzde 8,3, İzmir yüzde 6,5 pay aldı.

Konut ve kira harcamalarında İBBS 1. Düzey bölgeleri arasında en yüksek pay yüzde 29,6 ile İstanbul’da kaydedildi; en düşük pay ise yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu’da görüldü. İBBS 2. Düzey bölgelerinde konut ve kira harcamalarında en yüksek pay yüzde 30,2 ile İzmir’de ölçüldü, Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan bölgede bu oran yüzde 19,6 oldu. Türkiye genelindeki konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4’ünün İstanbul’da gerçekleşmesi bölgenin harcamalar içindeki ağırlığını vurguluyor.

Gıda ve alkolsüz içeceklerin tüketim harcamaları içindeki payı bölgeler arasında önemli farklılıklar sergiledi. Güneydoğu Anadolu’da gıda harcamalarının payı yüzde 27,1 olarak hesaplanırken, Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın bulunduğu İBBS 2. Düzey bölgesinde bu oran yüzde 29,6’ya ulaştı. Buna karşılık İstanbul’da gıdanın payı yüzde 14,2 ile en düşük düzeyde gerçekleşti.

Ulaştırma harcamalarında İBBS 1. Düzey bölgeleri arasında Batı Marmara yüzde 23,3 ile en yüksek paya sahip oldu; Güneydoğu Anadolu’da ulaştırmanın payı yüzde 16,5 ile en düşük seviyede kaldı. İBBS 2. Düzey bölgelerinde Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölgede ulaştırmanın payı yüzde 25’e ulaştı, Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesinde ise bu oran yüzde 12,9 olarak kaydedildi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

TÜİK verileri, Türkiye’de tüketim harcamalarının bölgesel dağılımında güçlü bir merkezileşme olduğuna işaret ediyor. İstanbul’un toplam harcamalardaki yüzde 25,6’lık payı ve konut-kira ile gıda harcamalarındaki farklılaşma, şehirlerin ekonomik yapı ve yaşam maliyetindeki ayrışmayı ortaya koyuyor. Gıda harcamalarının Güneydoğu Anadolu ve Şanlıurfa ile Diyarbakır merkezli bölgelerde daha yüksek olması, harcamaların gelir yapısı ve bölgesel fiyat farkları ile ilişkili olduğunu düşündürüyor. Ulaştırma harcamalarındaki bölgeler arası değişim ise coğrafi konum ve ulaşım altyapısının tüketim sepetine etkisini gösteriyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Türkiye tüketim harcamalarının dörtte birinden fazlası İstanbul’da gerçekleşiyor.
• Konut ve kira harcamalarında İstanbul en yüksek paya sahipken Kuzeydoğu Anadolu en düşük payı alıyor.
• Gıda harcamalarının payı Güneydoğu Anadolu ve Şanlıurfa ile Diyarbakır bölgesinde en yüksek seviyede ölçüldü.
• Ulaştırma harcamalarında Batı Marmara ve Kocaeli bölgesi öne çıkıyor, Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesinde bu pay daha düşük.