Tokayev: Balkaş nükleer santralinin inşaatına gelecek yıl başlamak mümkün

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Balkaş Nükleer Santrali’nin inşaat çalışmalarına gelecek yıl başlanmasının mümkün olduğunu ifade etti ve ülkenin enerji üretiminin mevcut seviyesinin hedeflenen dijitalleşme ve sanayi gelişimi için yetersiz olduğunu belirtti.

Tokayev ulusa sesleniş konuşmasında Kazakistan’ın gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) yaklaşık 400 milyar dolar olacağını, GSYH kişi başına 19 bin doları aşacağını ve ekonominin büyüklüğü bakımından ülkenin dünyada 47. sıraya yükseleceğini aktardı. İmalat sanayisinin GSYH’deki payının yüzde 14’ü aştığını ve altın ile döviz rezervleri ile Ulusal Fon’un varlıklarının toplam hacminin 130 milyar doları aştığını dile getirdi.

Elektrik enerjisi üretimine değinen Tokayev, Kazakistan’ın 123 milyar kilovatsaat elektrik ürettiğini ve bu üretimin ülkenin sanayi, inşaat sektörü, tarıma dayalı sanayi ile dijitalleşme hedefleri için son derece yetersiz olduğunu vurguladı. 2029’da enerji fazlasına ulaşılması gerektiğini söyleyerek yeni elektrik santrallerinin inşa edilmesi ve mevcut santraller ile elektrik hatlarının yenilenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Tokayev nükleer enerji üretiminin Kazakistan için temel önem taşıdığını belirtti ve referandum sonrası nükleer santraller inşa etme kararının doğru olduğunu ifade etti. Devlet stratejik uranyum rezervi oluşturma önerisinin ciddi olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Yabancı ortakların yüksek teknoloji endüstrilerinin kurulmasına dahil edilmesinin, uzmanlık transferinin sağlanmasının ve Kazak nükleer uzmanlarının eğitilmesinin önemli olduğunu vurguladı. Rus ve Çinli şirketlerden bu tür teklifler aldıklarını belirterek müzakere pozisyonlarının Kazakistan’ın ulusal çıkarları göz önünde bulundurularak hazırlanması gerektiğini kaydetti.

Tokayev Balkaş Nükleer Santrali’nin inşaatına gelecek yıl başlamanın mümkün hatta gerekli olduğuna inandığını ve Moyınkum Nükleer Santrali’nin inşaatına da en kısa sürede başlamak için kapsamlı bir işbirliği anlaşması imzalanması gerektiğini söyledi.

Kazakistan farklı nükleer santraller inşa etmeyi planlıyor. Rusya’nın Rosatom şirketi ilk santral olan Balkaş’ı inşa edecek ve iki adet VVER-1200 reaktör ünitesinin inşası için yol haritası 2025 yılında imzalanmıştı. Santrallerin inşaatının yaklaşık 11 yıl sürmesi ve 2035-2036 yıllarında tamamlanması bekleniyor. Balkaş Gölü kıyısındaki Ulken köyü yakınlarında keşif çalışmaları 8 Ağustos 2025’te başlamıştı.

İkinci santral olan Moynkum, iki adet 1200 MW’lık üniteye sahip olacak ve o da Balkaş Gölü üzerinde inşa edilecek. Çinli CNPC öncelikli ortak olarak değerlendiriliyor. İki tesis daha için yer arayışı sürüyor.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Kazakistan’ın enerji politikasında nükleer santrallere yönelmesi, ülkenin planlanan dijitalleşme ve sanayileşme hedefleri ile elektrik arzı arasındaki mevcut uyumsuzluğu gidermeye yönelik somut bir adım olarak okunuyor. Balkaş ve Moyınkum projelerinde yabancı ortakların yüksek teknoloji transferi ve uzman eğitimi süreçlerine dahil edilmesi, uzun vadeli enerji güvenliği ve yerli kapasite inşası açısından önem taşıyor. Stratejik uranyum rezervi önerisinin değerlendirilmesi ise santrallerin yakıt tedarik güvenliğine yönelik bir hazırlık niteliği taşıyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev Balkaş Nükleer Santrali’nin inşaatına gelecek yıl başlanmasının mümkün olduğunu söyledi.
• Ülke yılda 123 milyar kilovatsaat elektrik üretiyor ve mevcut üretimin dijitalleşme ve sanayi hedefleri için yetersiz olduğu vurgulandı.
• Kazakistan’ın GSYH’sinin yaklaşık 400 milyar dolar olacağı ve kişi başına GSYH’nin 19 bin doları aşacağı bildirildi.
• Balkaş projesi için Rosatom ile 2025’te yol haritası imzalanmış ve iki VVER-1200 reaktör ünitesi planlanmıştı.
• Moyınkum santrali için Çinli CNPC öncelikli ortak olarak değerlendiriliyor ve iki 1200 MW ünite planlanıyor.

Kaynak: İHA