TCMB’den döviz dönüşüm desteğinde yeni dönem: 1 Ekim’de yeni şartlar başlıyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), firmaların yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk lirasına dönüştürmesini teşvik eden döviz dönüşüm desteğinde 1 Ekim 2026 itibarıyla yeni düzenlemeyi hayata geçiriyor. Yeni uygulamayla döviz almama taahhüdü kaldırılırken, destek için döviz pozisyon oranı şartı getirilecek.

TCMB’nin “Merkezin Güncesi” adlı blogunda yayımlanan “Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem” başlıklı yazıda, ağustos ayında yapılan düzenlemeyle desteğin daha kapsayıcı ve katma değeri esas alan bir yapıya kavuşturulduğu belirtildi.

2023 yılı ocak ayında uygulanmaya başlanan döviz dönüşüm desteğiyle firmaların yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk lirasına dönüştürmelerinin teşvik edilmesi ve TCMB rezervlerinin güçlendirilmesi amaçlandı. Uygulamanın ilk döneminde dönüştürülen dövizin Türk lirası karşılığının yüzde 2’si oranında destek sağlanırken, bu oran Mayıs 2025’te geçici olarak yüzde 3’e çıkarıldı.

TCMB verilerine göre, uygulamanın başladığı 2023 yılından bu yana yaklaşık 44 bin firmaya döviz dönüşüm desteği sağlandı. Destekten yararlanan firmaların toplam ihracatçı firmalar içerisindeki payı yıllar içinde artarak 2026 yılında yüzde 34’e ulaştı.

Döviz almama taahhüdü kaldırılıyor

1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek yeni uygulamada, mevcut sistemde firmaların destekten yararlanmak için bir ay boyunca döviz almama taahhüdünde bulunması şartı kaldırılacak.

Bunun yerine firmaların destekten faydalanabilmesi için likit döviz varlıklarının, net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına oranının ifade edildiği döviz pozisyon oranının yüzde 10’u aşmaması gerekecek.

Destek katma değerle ilişkilendirilecek

Yeni düzenlemeyle firmanın bir yıl içerisinde döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği ihracat bedeli döviz tutarı, firmanın ürettiği katma değerle sınırlandırılacak.

Katma değer hesabında firmaların yıllık faaliyet kârı ile işgücü maliyetinin toplamı dikkate alınacak. Bir firmanın bir yıl içinde alabileceği toplam döviz dönüşüm desteği tutarı ise 100 milyon TL ile sınırlandırılacak.

2026 yılının son çeyreğinde, uygulamanın ilk limit kullanım döneminde hesaplanan katma değer tutarı ile yıllık destek üst sınırının dörtte biri esas alınacak.

Tedarikçi firmaların desteğe erişimi kolaylaşacak

Yeni düzenleme, ihracata yönelik üretim yapan tedarikçi firmaların da döviz dönüşüm desteğinden yararlanmasını kolaylaştıracak.

Yeni çerçevede, aracı ihracatçılar katma değer limitlerini doldurduktan sonra tedarikçi firma adına döviz dönüşümü gerçekleştirebilecek. Bu işlem kapsamında oluşan döviz dönüşüm desteği doğrudan tedarikçi firmanın hesabına aktarılabilecek.

TCMB, yeni yapıyla destek mekanizmasının yalnızca ihracatı gerçekleştiren firmaları değil, ihracata yönelik üretim yapan firmaları da kapsamasını hedefliyor.

TCMB rezervlerine katkının kalıcı hale gelmesi hedefleniyor

TCMB, döviz dönüşüm desteğinin katma değerle bağlantısının güçlendirilmesiyle rezervlere sağlanan katkının daha kalıcı hale gelmesini hedefliyor.

TCMB’nin firma düzeyindeki analizlerinde, özellikle katma değer/brüt satış oranı yüksek firmalarda net döviz satışı/ihracat oranının daha yüksek olduğu belirtildi. Bu ilişkinin 2024 ve 2025 yıllarında döviz dönüşüm desteğinden faydalanmayan firmalarda daha belirgin gözlendiği aktarıldı.

Yeni uygulamayla döviz dönüşüm desteğinin, ihracat gelirlerinin daha büyük bölümünü Türk lirasına dönüştüren yüksek katma değerli firmalara yönlendirilmesi öngörülüyor.

TCMB, yeni uygulamayla 1 Ekim 2026 itibarıyla döviz dönüşüm desteğini yurt içinde üretim ve istihdam yoluyla daha fazla katma değer oluşturan ve net döviz satım eğilimi yüksek firmalara yönlendirmeyi amaçlıyor.