SHGM dron talimatı yayınlandı: Yapay zekâlı İHA ve yeni P0-P2 lisans sistemi

SHGM yeni İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatını yayımladı

SHGM, Türkiye’de dron kullanımıyla ilgili kapsamlı bir talimat yayımladı; düzenleme yapay zekâ destekli otonom dronları tanımlıyor, P0, P1 ve P2 olmak üzere üç kademeli lisans sistemi getiriyor ve İHATTYS adıyla dijital bir takip ve trafik yönetim altyapısı kurulmasını öngörüyor.

Talimatnameye göre yapay zekâ destekli otonom sistemler uçuş sırasında çevresel şartlara uyum sağlayabilen, görev profilini dinamik güncelleyebilen ve pilotun müdahalesi olmaksızın karar alabilen makine öğrenmesi veya yapay zekâ tabanlı sistemler olarak tanımlandı. Bu sistemlerin kullanım esasları SHGM tarafından yayımlanacak ayrı düzenlemeyle belirlenecek; düzenleme tamamlanana kadar kontrollü izin kapsamında operasyon yapılacak.

Yeni lisans modeli P0, P1 ve P2 seviyelerinden oluşacak. P0 amatör kullanıcıları kapsarken, P1 ticari uçuşları gerçekleştiren pilotlara verilecek. P2 lisansı görüş hattı dışı (BVLOS), otonom uçuşlar, insan ve kalabalık üstü operasyonlar, kargo taşımacılığı ve yüksek riskli görevler için öngörüldü. Pilotun yapabileceği görevler artık dronun ağırlığından çok sahip olunan lisans seviyesine göre belirlenecek.

İHATTYS ile dron uçuşları merkezi olarak takip edilecek, uçuş izinleri tek sistem üzerinden alınacak ve hava sahasındaki yoğunluk anlık izlenecek. Hava sahası renk kodlaması getirildi; yeşil bölgelerde belirlenen şartlar altında izin gerekmeyecek, turuncu bölgeler belirli kişi veya kuruluşlara tahsis edilip izinle kullanılacak ve kırmızı bölgeler yetkili kurumların iznine tabi olacak.

Talimat, Türkiye’de uzun mesafeli BVLOS uçuşları için İHA koridorlarının kurulmasını de mümkün kılıyor. Koridorlar lojistik, otonom teslimat ve endüstriyel operasyonlar gibi amaçlarla kullanılacak ve sınırları dijital sistem üzerinden ilan edilecek.

Basit oyuncak dronlar dışındaki tüm kayıtlı İHA’larda uzaktan tanımlama sistemi zorunlu hale getirildi; uçuş sırasında dronun kimliği, konumu ve durum bilgisi dijital sistem üzerinden takip edilebilecek. Ayrıca uçuş kontrol yazılımı, kontrol istasyonu yazılımı ve çoklu dron yönetim yazılımlarının SHGM tarafından sertifikalandırılması gerekecek; sertifikası olmayan yazılımlar Türk hava sahasında kullanılamayacak.

Talimat yürürlüğe girmeden önce edinilmiş dronlar için uyum süresi verildi; mevcut kullanıcıların kayıt, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS entegrasyonunu 31 Temmuz 2027 tarihine kadar tamamlaması gerekiyor.

P2 lisansı alacak pilotlardan en az üçüncü sınıf sağlık sertifikası istenecek ve bazı suçlardan hüküm giymiş kişilere lisans verilmeyeceği hükme bağlandı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Talimat, yapay zekâ destekli otonom İHA’ları tanımlayarak bu sistemlerin kullanımını düzenleme sürecini başlattı. Üç seviyeli lisans yapısı pilot yetkilerini netleştiriyor ve dijital takip sistemi ile hava sahası yönetimi uygulamaları operasyonların merkezi izlenmesini sağlayacak. Yazılım sertifikasyonu ve uzaktan tanımlama zorunluluğu güvenlik ve izlenebilirlik önceliklerini vurguluyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• SHGM yeni İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatını yayımladı ve yapay zekâ destekli otonom İHA’ları tanımladı.
• Üç kademeli lisans modeli: P0 (amatör), P1 (ticari) ve P2 (BVLOS, otonom ve yüksek riskli görevler).
• İHATTYS kurulacak, uzaktan tanımlama zorunlu olacak ve yazılımların SHGM sertifikası aranacak.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)