Macaristan’da 1956 Devrimi 70. yılında başkentte anıldı

Budapeşte’de 23 Ekim 1956’da Sovyet yönetimine karşı başlatılan Macar Devrimi’nin 70. yıl dönümü anma törenleri düzenlendi. Anma etkinlikleri, eski Başbakan Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarının sona ermesinin ardından AB ile ilişkilerde yeni bir döneme girildiği siyasi atmosferde yapıldı. Törene 40’tan fazla yabancı heyet katıldı ve Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil etti.

Macaristan Parlamentosu’nda yabancı konukların da katıldığı özel bir anma oturumu gerçekleştirildi. Oturum, 23 Ekim 1956’dan arşiv görüntülerinin gösterimi ve hayatını kaybedenler için saygı duruşu ile başladı. Macaristan Cumhurbaşkanı Andras Baka, Parlamento Başkanı Agnes Forsthoffer, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg oturumda konuştu.

Parlamento Başkanı Agnes Forsthoffer konuşmasında Bugün üzerinden 70 sene geçmiş olmasına rağmen ışığı ve mesajı zamanla solmayacak tarihi bir günü anıyoruz dedi. Cumhurbaşkanı Andras Baka ise O gün Macarlar yalnızca değişim talep etmedi. Kendi geleceklerini belirleme hakkını yeniden sahiplendi. Bireylerin talepleri bir ulusun iradesine dönüştü ve bu ses, tüm dünyada duyuldu ifadelerini kullandı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen konuşmasında Macaristan Başbakanı Peter Magyar’ın seçim zaferini övdü ve Altı ay önce Macar halkı, eski dönemi geride bırakıp yeni bir sayfa açmak için oy kullandı. Her 10 Macardan 8’i, bu değişim için sandığa gitti. Bu, komünist dönemden bu yana görülen en büyük katılım oranıydı şeklinde konuştu. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa Macar halkının 70 yıl önce komünist diktatörlüğe karşı ayaklandığını vurguladı. Eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise konuşmasında 1956 devrimcileri ile günümüzde Ukrayna’da yaşanan savaş arasında paralellik kurdu ve 1956 devriminde Macarların, bugün ise Ukraynalıların Rus şiddetiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

Parlamentodaki anma oturumunun ardından Başbakan Peter Magyar Kossuth Meydanı’nda toplanan on binlerce kişiye hitap etti. Magyar, 1956’da Sovyet baskısına karşı ayaklanan ve Macaristan’ın bağımsızlığı için hayatlarını feda eden Macarların cesaretini övdü ve Macaristan, Doğu ile Batı arasında sonsuza dek sürüklenebilecek bir ülke değildir. Macarlar, 1956’da açık bir tercih yaptı. Biz, özgür ve demokratik Avrupa’ya aidiz dedi.

Kossuth Meydanı’nda toplanan vatandaşlar, devrimcilerin 1956’da Macar bayrağının ortasındaki komünist devlet armasını keserek çıkarmasını simgeleyen ortasında büyük bir delik yer alan Macar bayrakları taşıdı. Ülke genelinde yürüyüşler, konserler, anma programları ve kültürel etkinlikler düzenlendi. Etkinlikler arasında 1956’da öğrencilerin başlattığı protesto yürüyüşünün tarihi rotasını takip ederek yapılan Meşale Yürüyüşü de yer aldı.

23 Ekim 1956 tarihinde başlayan Macar Devrimi Budapeşte’de öğrencilerin özgürlük, demokrasi ve Sovyet birliklerinin ülkeden çekilmesi talepleriyle yaptığı gösterilerle başlamış ve ayaklanma kısa sürede ülke geneline yayılmıştı. Devrim sonucunda komünist rejim sarsılmış ve reform yanlısı bir hükümet kurulmuştu. Ancak 4 Kasım 1956’da Sovyet ordusu Budapeşte’ye girmiş ve devrimi kanlı bir şekilde bastırmıştı. Olaylar sonucunda yaklaşık 3 bin Macar hayatını kaybetmiş ve yaklaşık 200 bin kişi ülkeden kaçmıştı.

Devrim başarısızlıkla sonuçlansa da ayaklanma Macaristan’ın bağımsızlık ve demokrasi mücadelesinin simgesi haline geldi ve göstericilerin komünist armayı kesip çıkarttığı ortası delik Macar bayrağı devrimin en tanınmış sembolü oldu.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Anma törenleri, Macar toplumunda 1956 mirasının hem ulusal bir simge hem de uluslararası diplomasi platformu olarak sürdüğünü gösterdi. Yabancı liderlerin katılımı ve konuşmaları etkinliğin uluslararası boyutunu vurguladı. Parlamento konuşmaları ile meydan konuşmaları birlikte, devrimin hafızasının siyasi aktörler tarafından hem ulusal birlik hem de dış politikaya yönelik mesaj iletmek için kullanıldığını ortaya koydu.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Budapeşte’de 1956 Macar Devrimi’nin 70. yıl dönümü anma törenleri düzenlendi ve 40’tan fazla yabancı heyet etkinliklere katıldı.
• Macaristan Cumhurbaşkanı Andras Baka, Parlamento Başkanı Agnes Forsthoffer ve AB liderleri oturumda konuştu.
• Ursula von der Leyen, altı ay önceki seçimlerin halkın değişim talebini ortaya koyduğunu söyledi.
• Jens Stoltenberg devrim ile günümüzde Ukrayna’daki savaş arasında paralellik kurdu.
• Parlamentodaki oturumun ardından Başbakan Peter Magyar Kossuth Meydanı’nda halka hitap etti.
• Meşale Yürüyüşü ve ülke genelinde düzenlenen etkinlikler anma programının parçaları olarak gerçekleştirildi.
• 1956 devrimi kısa süreli bir reform hükümeti kurulmasına yol açtı ancak 4 Kasım 1956’da Sovyet ordusunun müdahalesiyle devrim bastırıldı ve ağır kayıplar yaşandı.

Kaynak: İHA