Hürmüz krizinin küresel yakıt faturasını en çok ABD ödemeye başladı

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi CREA tarafından yayımlanan analize göre İran kaynaklı gerilim ve Hürmüz Boğazı kaynaklı küresel petrol şoku, ABD’yi yakıt maliyetlerindeki artıştan en fazla etkilenen ülke haline getirdi. Analiz, ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana benzin ve dizel fiyatlarındaki yükselişin dünya genelinde tüketicilere 468 milyar dolarlık ek maliyet getirdiğini belirtiyor.

CREA’nın hesaplamalarına göre kriz ABD’nin yakıt faturasına 160 milyar dolarlık ek yük bindirdi ve bu tutar toplam küresel maliyetin üçte birine denk geliyor. Analizde ABD’yi 54 milyar dolarla Çin ve 17 milyar dolarla Kanada’nın izlediği ifade edildi.

Analiz ayrıca ABD’de kişi başı ek maliyetin 471 dolar seviyesinde olduğunu, bunun küresel ortalama olan 60 doların yaklaşık sekiz katı olduğunu vurguluyor. Kişi başına en yüksek ek maliyetler sırasıyla Kanada’da 422 dolar ve Avustralya’da 386 dolar olarak aktarıldı.

CREA analizinde ABD’nin diğer piyasa ekonomilerindeki fiyat artışlarıyla benzer oranlarda etkilenmesine rağmen bu durumun ülkenin kişi başına daha fazla yakıt tüketmesi ve petrole bağımlılığı azaltma konusunda nispeten az ilerleme kaydetmesi nedeniyle farklılaştığı belirtildi.

Analiz benzinli araç sürücülerinin özellikle daha fazla etkilendiğini, tipik bir ABD sürücüsünün mart ayından bu yana yakıta ortalama 440 dolar daha fazla harcadığını; elektrikli araç kullanıcılarının ise şarj maliyetindeki artışın 17 dolar ile sınırlı kaldığını tespit etti. Aynı zamanda ABD’de elektrikli araçların yeni otomobil satışlarındaki payının 2026’nın ilk 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre 3 puan azalarak yüzde 7,3’e gerilediği belirtildi.

Analiz yakıt tüketimini azaltan ülkelerin maliyet artışlarını sınırlayabildiğini de gösteriyor. Bu kapsamda Çin’in yaklaşık 10,8 milyar dolar, Almanya’nın 3,7 milyar dolar tasarruf sağladığı; ABD’de sağlanan tasarrufun 5,7 milyar dolar olduğu aktarıldı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

CREA analizinin ortaya koyduğu veriler, Hürmüz Boğazı kaynaklı arz şokunun küresel yakıt maliyetlerini belirgin şekilde artırdığını ve bu artıştan en çok ABD’nin etkilendiğini gösteriyor. ABD’nin toplam ek maliyetteki payı ve kişi başına düşen yüksek ek maliyet, ülkenin hem yüksek yakıt tüketimi hem de petrole bağımlılık azaltımında sınırlı ilerleme kaydetmiş olmasının ekonomik etkilerini büyütüyor. Benzinli araç kullanıcılarının görece daha ağır yük altında kalması, enerji geçişi ve elektrikli araç pazarındaki daralma ile bağlantılı ekonomik sonuçlara işaret ediyor. Tüketim azaltımı stratejileri uygulayan ülkelerin maliyet artışlarını sınırlandırabilmesi ise politika tercihlerinin kısa vadede doğrudan bütçesel etkiler doğurduğunu ortaya koyuyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• CREA analizi dünya genelinde benzin ve dizel fiyatlarındaki yükselişin tüketicilere 468 milyar dolar ek maliyet getirdiğini belirtiyor.
• Analize göre ABD’nin yakıt faturasına 160 milyar dolar eklenerek ülke en çok etkilenen konumuna geldi.
• ABD’de kişi başı ek maliyet 471 dolar olarak kaydedildi ve bu küresel ortalamanın yaklaşık sekiz katı.
• Benzinli araç kullanan tipik bir ABD sürücüsü mart ayından bu yana yakıta ortalama 440 dolar daha fazla harcadı.
• Elektrikli araç kullanıcılarının şarj maliyetindeki artış 17 dolar ile sınırlı kaldı ve ABD’de elektrikli araç payı 2026’nın ilk 8 ayında yüzde 7,3’e geriledi.
• Yakıt tüketimini azaltan ülkeler maliyet artışlarını sınırlayarak Çin için yaklaşık 10,8 milyar dolar, Almanya için 3,7 milyar dolar ve ABD için 5,7 milyar dolar tasarruf sağladı.