Gıda güvenliğinde bilimsel kanıt vurgusu ve uluslararası risk değerlendirmesi

12. Uluslararası Beslenme ve Diyetetik Kongresi, 14-17 Ekim tarihlerinde Ankara’da düzenlenen panelde gıda güvenliği ve toplum sağlığının korunmasına yönelik bilimsel yaklaşımları gündeme taşıdı. Kongre kapsamında Gıda Güvenliği Derneği katkısıyla gerçekleştirilen “Gıda Güvenliğinde Bilim Temelli Risk Değerlendirmesi” panelinde, gıda güvenliğinde kararların yalnızca tek bir çalışmaya dayanamayacağı, farklı bilimsel kanıtların birlikte değerlendirilmesinin gerekliliği öne çıktı.

Panel başkanlığını ve kongre başkanlığını Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zehra Büyüktuncer Demirel ile Gıda Güvenliği Derneği Başkan Yardımcısı Dr. Samim Saner üstlendi. Konuşmacılar arasında Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı ve JECFA Uzmanlar Komitesi üyesi Prof. Dr. Bensu Karahalil ile Birleşmiş Milletler FAO/WHO Codex Alimentarius Komisyonu Başkan Yardımcısı Dr. Betül Vazgeçer yer aldı.

Prof. Dr. Bensu Karahalil, gıda katkı maddelerinin güvenlilik değerlendirmesinde standardize edilmiş toksisite testleri ve OECD rehberlerinin önemine dikkat çekti. Karahalil, farklı çalışmalardan gelen verilerin tutarlılığının sağlanması için veri toplama ve analiz süreçlerinde standardizasyon ve personel eğitiminin kritik olduğunu belirtti. Ayrıca verilerin yalnızca kalitesiyle değil, kaynağıyla da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti ve “weight of evidence” yaklaşımının farklı kanıtların bir bütün olarak ele alınmasını sağladığını aktardı.

Karahalil, yapay zeka ve moleküler biyoloji alanındaki gelişmelerin risk değerlendirme süreçlerine yeni olanaklar sunduğunu, bu sayede bir maddenin etkilerinin hangi biyolojik mekanizmalarla ortaya çıktığının daha iyi incelenebildiğini söyledi.

Dr. Betül Vazgeçer, uluslararası bir standardın oluşturulabilmesi için risk değerlendirmesinin yapılmasının zorunlu olduğunu ve bu değerlendirmede verinin uluslararası kabul görmüş numune alma ve analiz metotlarıyla elde edilmiş olmasının önemini vurguladı. Vazgeçer, Codex Standartlarının hazırlanmasının yıllar süren uluslararası çalışmalar ve ülkelerin tecrübelerini gerektirdiğini belirtti.

Vazgeçer ayrıca Türkiye’nin uluslararası çalışmalarda önemli ve güçlü bir paydaşı olduğunu, Türkiye’nin bilim insanlarının katkısıyla Codex çalışmalarında etkili olabileceğini ve bilim, kamu ile üretici iş birliğinin standartların oluşmasında kritik rol oynadığını ifade etti.

Prof. Dr. Zehra Büyüktuncer Demirel panelde gıda güvenliğinde veri kalitesi, bilimsel temel ve risk değerlendirmesinin öneminin ele alındığını, bilgi kirliliğiyle mücadelede bilim süzgecinden geçmiş verinin halka doğru biçimde aktarılmasının kritik olduğunu belirtti. Demirel, risk değerlendirmesi ve gıda güvenliğinin sağlanmasında farklı meslek gruplarının birlikte çalışmasının gerekliliğine dikkat çekti.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Panelde öne çıkan vurgu, gıda güvenliği kararlarında tek bir çalışmaya dayanmanın riskli olduğu ve kararların güvenilirliğinin artması için farklı bilimsel kanıtların birlikte değerlendirilmesi gerektiğidir. Uluslararası standartların hazırlanmasının uzun süreli, çok taraflı bilimsel çalışmalar gerektirdiği vurgulanmıştır. Yeni teknolojiler ve uzman komitelerin rolü, risk değerlendirmelerinin hem yöntemsel hem de kaynak yönünden güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Türkiye’nin uluslararası süreçlerde katkı sağlayabilecek konumda olması, ulusal paydaşların iş birliği ile bu katkının sürdürülebileceğini ortaya koymaktadır.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• 12. Uluslararası Beslenme ve Diyetetik Kongresi Ankara’da düzenlendi.
• Panelin odağı gıda güvenliğinde bilim temelli risk değerlendirmesiydi.
• Prof. Dr. Bensu Karahalil veri kalitesi, kaynak ve standardize testlerin önemini vurguladı.
• Dr. Betül Vazgeçer uluslararası standartların uzun soluklu bilimsel çalışmalar gerektirdiğini aktardı.
• Prof. Dr. Zehra Büyüktuncer Demirel bilim süzgecinden geçmiş bilginin halka doğru anlatılmasının kritik olduğunu belirtti.

Kaynak: İHA