Dr. Esra Albayrak Semerkant’ta Yapay Zeka ve Çocuk Refahını Tartıştı

Dr. Esra Albayrak, Özbekistan’ın Semerkand şehrinde düzenlenen “Çocukların Refahına Yatırım Yapmak: Gelecek Nesillerin Sürdürülebilir ve Adil Kalkınmasına Giden Yol Dünya Zirvesi” kapsamında gerçekleştirilen “Çocuklara Büyük Ölçekte Yatırım” başlıklı oturumda konuştu. Albayrak konuşmasında yapay zeka çağının sorgulanması gerektiğini, algoritmaların kimin verisi ve diliyle çalıştığının irdelenmesi gerektiğini vurguladı.

Albayrak, Zirve kapsamında Özbekistan Ulusal Sosyal Koruma Ajansı Birinci Başkan Yardımcısı Shakhnoza Shavkatovna Mirziyoyeva ve ekibine teşekkür etti. İstanbul’dan Hive’ye, Hive’den Buhara’ya, Buhara’dan Semerkant’a uzanan ilim koridorunun medeniyetin güçlü fikri damarlarından biri olduğunu; bu koridorun hem hayırla yad edilmesi hem de bugünün meseleleri etrafında yeniden canlandırılması gerektiğini belirtti.

Konuşmasında Uluğ Bey’in öğrencisi Ali Kuşçu’nun ön kabulleri sorgulama cesaretinden ilham aldığını dile getiren Albayrak, Ali Kuşçu’nun deney ve gözlemin dünyanın hareketsiz olduğu kabullerini sorgulayarak astronominin önünü açtığını aktardı. Sosyal bilimci kimliğiyle bu tutumun önemine dikkat çeken Albayrak, sosyal bilimlerde sonuçların üretildiği mekanizmaların sürekli irdelenmesi gerektiğini söyledi.

Albayrak, aynı sınıftaki üç çocuğun benzer görünen sorunlarının farklı mekanizmalarla açıklanması gerektiğini, politikaların bu çoğul nedensellikleri gözeterek şekillendirilmesi gerektiğini belirtti. Çocuğun iyi oluşunun bedenen, zihnen, ruhen ve ahlaken gelişimini kuşatması gerektiğini; aile, toplum ve yaratılış gayesiyle barışık bir ilişkinin bunun için önem taşıdığını ifade etti.

Albayrak, sosyal medyanın gerçek bağları taklit eden bir bağlılık illüzyonu yaratarak çocukları bağımlı hale getirdiğini ve bu durumun çocuğun düşünce, dil ve duygu bütünlüğünü zayıflattığını söyledi. Şimdi ikinci evrede yapay zekanın konuşulduğunu belirten Albayrak, çocukların güvenliğini yeniden düşünmenin gerekliliğini; korunmanın değil çocukların dayanıklı yetiştirilmesinin önemini vurguladı.

Erken dönem çocukluğa yatırımın zorunlu olduğunu ve bunun en önemli kollarından birinin sistematik düşünce eğitimi olduğunu belirten Albayrak, çocukların kavramlarla çalışmayı, karşılaştırmayı, sınıflandırmayı, gerekçe göstermeyi ve doğru sorular sormayı öğrenmeleri gerektiğini söyledi. Bu eğitimin çocukların etkin özne olmalarını destekleyeceğini ifade etti.

Albayrak, Ali Kuşçu’nun cesaretini örnek göstererek yapay zeka çağının apaçık kabul edilen ögelerinin sorgulanması gerektiğini; algoritmaların neyi başardığının, hangi dil ve verilerle çalıştığının sorulması gerektiğini belirtti. Kabulleri sorgulama kabiliyetinin çocuklarda güçlü olduğunu ve yetişkinlerin bu fıtri merakı koruması gerektiğini söyledi. Albayrak, Gazze’nin, Lübnan’ın ve Myanmar’ın çocuklarının da bu sorgulamayı beklediğini ifade etti.

Oturumda Dr. Esra Albayrak’ın yanı sıra Sri Lanka Kadın ve Çocuk İşleri Bakan Yardımcısı Namal Sudarshana, Dünya Bankası Orta Asya Bölge Direktörü Najy Benhassine, Çocukluktan Sorumlu Yüksek Komiseri Sarah El Hairy, World Vision International’da Kamu Politikası ve Etkiden Sorumlu Kıdemli Direktör Tamara Tutnjevic ve Pakistan’daki Oasis Otizm Vakfı Kurucusu ve İcra Kurulu Başkanı Ayesha Haroon konuşmacı olarak yer aldı. Oturumda Nijerya Kadın İşleri ve Sosyal Kalkınma Bakanı İmaan Sulaiman İbrahim’in video mesajı gösterildi.

Programa Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Başkanı Khalilur Rahman, Lübnan Cumhurbaşkanı’nın eşi Nimet Avn, Zimbabve Cumhuriyeti liderinin eşi Auxillia Mnangagwa, Kırgızistan Cumhurbaşkanı’nın eşi Aygül Caparova ve eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in eşi Tamara Vucic de katıldı.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Dr. Esra Albayrak’ın Semerkant’taki konuşması, çocuk refahı tartışmalarını yapay zeka ekseninde yeniden odaklamayı teşvik ediyor. Albayrak’ın vurgu yaptığı sorgulama pratiği, sosyal bilimlerin politika üretiminde ön kabulleri irdeleyen bir yaklaşımı öne çıkarıyor. Yapay zekanın çocukların iyi oluş hallerini etkileyen algoritmalar üzerinden tartışılması, güvenlik ve dayanıklılık arasındaki dengenin yeniden kurulmasının önemini gösteriyor. Konuşma aynı zamanda erken dönem eğitimde sistematik düşünce eğitiminin önemini ve çocukların merakını korumanın gerekliliğini vurgulayarak uygulamaya dönük önceliklere işaret ediyor.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• Dr. Esra Albayrak Semerkant’ta düzenlenen dünya zirvesinde “Çocuklara Büyük Ölçekte Yatırım” oturumunda konuştu.
• Albayrak oturumda yapay zekanın çocukların iyi oluşunu nasıl etkilediğini ve algoritmaların sorgulanması gerektiğini vurguladı.
• Konuşmada Ali Kuşçu’nun ön kabulleri sorgulama cesareti örnek gösterildi.
• Erken dönem çocukluğa yatırım ve sistematik düşünce eğitimi çocukların dayanıklılığı için önemli olarak belirtildi.
• Oturuma çok sayıda uluslararası temsilci ve konuşmacı katılım sağladı.

Kaynak: İHA