Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Siyaset Bilimci Prof. Doğu Ergil, elitlik kavramı, nezaket kültürü ve toplumsal incelik üzerine dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Ergil, Türkiye’de kamusal alanın giderek öfke ve kabalık diliyle şekillendiğini söyledi.
Toplumlarda gerçek elitlik yalnızca servet, makam ya da eğitimle tanımlanmaz; aynı zamanda davranış biçimiyle, yani görgü, nezaket ve incelikle de ölçülür. Çünkü elit olmanın tarihsel anlamı, yalnızca yukarıda olmak değil, aynı zamanda kendini sınırlayabilmek, güç kullanırken ölçülü davranabilmek ve başkalarına karşı belirli bir zarafet geliştirebilmektir. Bu nedenle aristokratik kültürlerden modern burjuva toplumlarına kadar “görgü”, bir tür sosyal disiplin ve medeniyet göstergesi olarak kabul edilmiştir. Kabalığın normalleştiği yerde ise elitlik, kültürel derinliğini kaybedip yalnızca çıplak statü gösterisine dönüşür.
Nezaket aynı zamanda toplumsal çatışmayı yumuşatan görünmez bir kurumdur. İnsanlar arasındaki farklılıkların, çıkar mücadelelerinin ve hiyerarşilerin tamamen ortadan kalkması mümkün değildir; fakat görgü kuralları bu gerilimleri yönetilebilir hale getirir. Gerçek elitler, yalnızca konuşmayı değil, dinlemeyi; yalnızca hükmetmeyi değil, mesafe koymayı ve kendini geri çekmeyi de bilirler. Bu yüzden incelik, aslında güçsüzlüğün değil, denetlenmiş gücün işaretidir. Tarihte birçok toplumda elit çöküşü, önce dilin sertleşmesi, kamusal davranışların kabalaşması ve utanma duygusunun aşınmasıyla kendini göstermiştir.
Bugün birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de elit krizinin önemli boyutlarından biri, tam da bu görgü ve incelik kaybıdır. Kamusal alan giderek daha fazla öfke, teşhircilik ve sürekli bağırma kültürüyle şekilleniyor. Oysa medeniyet, yalnızca teknoloji ya da ekonomik büyüme değil; birlikte yaşamanın estetiğini de üretebilme kapasitesidir. İncelik kaybolduğunda toplum sadece daha kaba hale gelmez; aynı zamanda düşünme kapasitesi de zayıflar. Çünkü nezaket, çoğu zaman karşımızdakinin varlığını ve insanlığını kabul etmenin en temel biçimidir.