Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Demirci’de kadınlar, dağlardan topladıkları çitlembikle aile ekonomisine katılıyor; sürdürülebilir gelir ve geleneksel emek birleşiyor.
Manisa’nın Demirci ilçesinde dağlarda kendiliğinden yetişen çitlembik, kırsal mahallelerde yaşayan kadınların önemli gelir kaynaklarından biri haline geldi. Yörede her yıl yaklaşık 450 ton çitlembik toplanıyor ve ürün yıkama ile kurutma işlemlerinin ardından İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’daki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor.
Demirci ilçe merkezinin yanı sıra Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik başta olmak üzere yaklaşık 40 mahallede hasat yapılıyor. Sabah erken saatlerde dağlara çıkan kadınlar dik yamaçlarda topladıkları çitlembikleri çuvallarla evlerine taşıyor, su dolu kazanlarda yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılmasını sağlıyor ve sonra güneşte kurutuyor.
İşlemden geçirilen ürünün bir bölümü kavrularak çerez olarak tüketilirken, bir bölümü de yağının çıkarılması ve sanayide kullanılması amacıyla satılıyor. Bölge halkı çitlembiği hem tüketime uygun şekilde değerlendiriyor hem de satışa sunuyor.
78 yaşındaki Zeynep Sönmez çocukluğundan beri çitlembik topladığını, geçmişte yağını çıkarıp aile ihtiyaçları için kullandıklarını anlattı. Sönmez, eskiden kendi yağlarını çıkardıklarını şimdi ise ürünün büyük bölümünü satmayı tercih ettiklerini söyledi.
Rahmanlar Mahallesi’nden Havana Sönmez de çitlembik toplamanın kadınlar için önemli bir gelir kapısı olduğunu belirtti. Sonbaharla birlikte kadınlar dağlardan toplayıp ürünü süzüp kurutarak ya yağını çıkarttırıyor ya da doğrudan satıyor. Bölgedeki tüketim biçimleri arasında kurutulup çerez olarak yenmesi ve yağının yemeklere katılması yer alıyor. Tüketimin bazı kişilerce astıma, mide rahatsızlıklarına ve hazımsızlığa iyi geldiği şeklinde değerlendirildiği ifade edildi.
Çitlembik hasadının Demirci’de kadınlar için düzenli bir gelir kaynağına dönüşmesi, kırsal ekonomide yerel ve geleneksel yöntemlerin ticari değere dönüştüğünü gösteriyor. Ürünün hem çerez hem de sanayi hammaddesi olarak değerlendirilmesi bölge üretiminin çeşitlendiğine işaret ediyor. Toplama, yıkama ve kurutma süreçlerinin ev içi emekle yürütülmesi kadınların aile bütçesine doğrudan katkı sağladığını ortaya koyuyor.
Kaynak: İHA