ADEP bütçesi 2026’da 1,4 milyar liraya çıkarıldı, 548 proje destek aldı

ADEP’in 2022–2026 Döneminde Kaynak Artışı ve Desteklenen Projeler Açıklandı

Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde düzenlenen Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) toplantısında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2022’den bu yana ADEP için ayrılan kaynakların istikrarlı şekilde artırıldığını ve 2026 yılında merkezi bütçeden tahsis edilen 1,4 milyar lira ile 548 projenin destek kapsamına alındığını açıkladı.

Yılmaz, Türkiye’de 20’si devlet, 3’ü vakıf olmak üzere toplam 23 üniversitenin araştırma üniversitesi statüsünde bulunduğunu belirtti. Program kapsamında 20 devlet araştırma üniversitesine tahsis edilecek ödeneklerin yıllık performans sonuçlarına göre belirlendiğini ve kaynakların ülkenin kalkınma öncelikleri ile üniversitelerin bilimsel yetkinliklerine göre kullanılmasının hedeflendiğini söyledi.

Yılmaz, 2022’de 188 projeye 115,2 milyon lira destek verildiğini; 2026’da ise komisyon değerlendirmeleri sonucu yaklaşık 1,9 milyar lira bütçeli 548 projenin desteklenmesine karar verildiğini, bunun 1,4 milyar lirasının ADEP ödeneğinden, kalan yaklaşık 491 milyon lirasının ise üniversitelerin kendi kaynaklarından karşılandığını bildirdi.

Toplantıda ADEP’in yeni döneminin stratejik odak, etki, karşılaştırılabilirlik ve hesap verebilirlik temelinde şekillendirildiği ifade edildi. Projelerin ölçeğine göre destek şartları ve beklenen çıktılar farklılaşacak, sanayi ve uluslararası araştırma kurumlarıyla kurulan ortaklıklara değerlendirmede daha fazla değer verileceği belirtildi.

Liberal TR Haber Analizi: Bu Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Açıklamaya göre 2022–2026 arasında ADEP kapsamında proje sayısı yaklaşık üç katına, merkezi destek tutarı ise 12 katına çıktı. 2026 proje portföyünde fen ve mühendislik alanlarına ağırlık verildiği; sağlık bilimlerine de güçlü pay ayrıldığı vurgulandı. ADEP uygulamasında merkezi bütçe desteğinin üniversitelerin kendi kaynaklarını araştırmaya yönlendiren bir kaldıraç işlevi gördüğü belirtildi.

Yılmaz ayrıca program süreçlerinin dijitalleşeceğini, projelerin bağımsız uzmanlarca ortak ölçütlerle değerlendirileceğini ve genç araştırmacıların proje ekiplerindeki rollerinin güçlendirileceğini açıkladı.

Toplantıya Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, YÖK Başkanı Erol Özvar, ODTÜ Rektörü Ahmet Yozgatlıgil ve akademisyenler katıldı.

İbrahim Şenel toplantıda dünyada bilim, teknoloji ve yenilik alanında yaşanan kapsamlı dönüşüme dikkat çekti ve ülkelerin yeni bilgi üretme ve araştırma kapasitelerini oluşturma gerekliliğine işaret etti.

Yılmaz, aynı konuşmada son 23 yılda Ar-Ge göstergelerindeki gelişmeleri paylaştı: Gayri safi milli hasılanın artışıyla birlikte yurt içi Ar-Ge harcamalarının milli gelire oranının 2002’de yüzde 0,51 iken 2024’te yüzde 1,46’ya yükseldiğini; tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısının 29 binden 310 bine; yıllık patent başvurularının 414’ten 8 bin 600’ün üzerine çıktığını; bilimsel yayın sıralamasında 2002’de 29’unculuktan 2025’te 15’inciliğe yükseldiğini ifade etti.

Yılmaz, üniversitelerin uluslararası cazibesini artırmaya yönelik bir adım olarak 2027’de başarılı uluslararası öğrencilerin araştırma görevlisi kadrolarına alınacağını ve Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı kapsamında bazı alanlarda yeni doktora modelleri uygulanacağını duyurdu. İlk etapta 550 genç mezunun merkezi sınavla seçilerek 20 araştırma üniversitesinde doktora ve araştırma görevliliği kadrolarına alınacağı belirtildi.

Hızlı Bakış: Bilmeniz Gerekenler

• 2026’da ADEP için merkezi bütçeden 1,4 milyar lira ayrıldı ve 548 proje destek kapsamına alındı.
• 2022’de 188 projeye 115,2 milyon lira destek verilmişti; dört yılda proje sayısı yaklaşık üç kat, merkezi destek tutarı 12 kat arttı.
• Toplam yaklaşık 1,9 milyar lira bütçeli projelerin 1,4 milyar lirası ADEP ödeneği, ~491 milyon lirası ise üniversite kaynakları tarafından karşılandı.

Kaynak: İHA