ABD’nin Askeri Harcama Artışı Tartışma Yarattı: “Tarih Tekerrür Mü Ediyor?”

Tarihte her imparatorluk çökmeden önce aynı şeyi yaptı.

ABD askeri bütçesini artırmayı planlıyor.

Herkes bunu “güçlü Amerika” olarak okuyor.

Ben tarih kitaplarını açtım.

Roma’ya baktım. İspanya’ya baktım. İngiltere’ye baktım.

Üçü de aynı şeyi yaptı. Ve üçü de aynı şekilde bitti.

Önce rakamları görün.

ABD’nin borcu 39 trilyon dolar.

Toplanan her 4 dolar vergiden 1’i sadece faize gidiyor. Sağlığa değil. Eğitime değil. Altyapıya değil. Faize.

Şimdi askeri bütçe artırılıyor.

Tarih bize bu hikayeyi daha önce anlattı.

Bir kez değil. Defalarca.

Roma İmparatorluğu.

Roma dünyanın en güçlü devletiydi. Akdeniz’in tamamını kontrol ediyordu. Ordusu rakipsizdi.

Ama sınırları genişledikçe askeri harcamalar arttı. Daha fazla asker. Daha fazla sınır. Daha fazla para.

Ne yaptılar?

Vergileri artırdılar. Yetmedi. Paranın içindeki gümüş oranını düşürdüler. Bugünün diliyle para bastılar.

Bu sırada ne oldu? İç altyapı çürüdü. Yollar bozuldu. Ticaret yavaşladı. Halk fakirleşti. Ama askeri harcamalar artmaya devam etti.

Sonuç: Ekonomi çöktü. Ordu artık savunma yapamaz hale geldi.

Dünyanın en güçlü imparatorluğu iç refahını feda ederek askeri gücünü korumaya çalıştı. Ve tam da bu yüzden çöktü.

İspanya İmparatorluğu.

16. yüzyılda İspanya dünyanın en zengini. Amerika kıtasından altın ve gümüş akıyor. Donanması rakipsiz. Kimse İspanya’yla boy ölçüşemiyordu.

Ama sürekli savaş yapıyordu. Hollanda’yla. İngiltere’yle. Fransa’yla. Her cephede aynı anda.

Altın ve gümüş geliri doğrudan askeri harcamalara gidiyordu. İç ekonomiye yatırım yapılmadı. Üretim gelişmedi. Tarım geriledi.

Altın bittiğinde geriye ne kaldı? Borç.

Yıkılmış bir ekonomi. Ve artık finanse edilemeyen bir ordu.

İngiltere İmparatorluğu.

200 yıl boyunca dünyanın süper gücü. Sterlin dünya parası. Donanması okyanusları kontrol ediyordu.

Savaşlarda ekonomisi tükendi. Borçları birikti. İç altyapı çürüdü. Savaşları finanse etmek için sömürgelerden çekilmek zorunda kaldı.

1956’da Süveyş Kanalı’nı geri alamadı.

Dünya gördü: “Bu ülke artık güçlü değil.”

20 yıl içinde sterlin dünya parası olmaktan çıktı. Müttefikler uzaklaştı. Sermaye kaçtı.

Kalıbı görüyor musunuz?

– Roma.
– İspanya.
– İngiltere.

Hepsi aynı yoldan geçti. Hepsi aynı hatayı yaptı.

Ekonomik temel zayıflarken askeri harcamayı artırdılar. İç refahı feda ederek dış gücü korumaya çalıştılar. Ve hepsi çöktü.

Tarihçi Paul Kennedy buna “imperial overstretch” diyor. Aşırı askeri yayılma.

İmparatorluklar askeri kapasitelerini ekonomik kapasitelerinin ötesine taşıdığında çökerler.

Ray Dalio: “Düşüşe geçen imparatorluklar mali güçleri zayıflarken askeri güçlerini korumaya çalışır. Bu çöküşü yavaşlatmak yerine hızlandırır.”

Şimdi ABD’ye bakın.

39 trilyon dolar borç. Her 4 dolardan 1’i faize gidiyor. Askeri bütçe artırılıyor.

Mevcut gerilimde bazı müttefikler arasında sorular artıyor.

Roma da rakipsizdi. Çöktü.
İspanya da en zengindi. Çöktü.
İngiltere de güçlüydü. Çöktü.

Hepsinin ortak noktası: Ekonomik temellerini güçlendirmek yerine askeri harcamayı artırdılar.

Bu sırada Çin ne yapıyor?

Sessizce büyüyor.

– Kuşak ve Yol’a 1.4 trilyon dolar yatırım yaptı.
– 49 Afrika ülkesinde altyapı kurdu.
– CIPS ödeme sistemi 180 ülkede aktif.
– Yuan ile ticaret yaygınlaşıyor.
– Eğitime ve teknolojiye yatırım yapıyor.

Tek kurşun atmadan. Tek ülkeyi bombalamadan. Tek savaşa girmeden.

ABD askeri harcamalarını artırıyor. Çin ise altyapı ve ticaret ağı kuruyor.

ABD borçlanarak silah alıyor. Çin geleceğe yatırım yapıyor.

The Economist bu hafta kapağında tam da bunu söylüyor.

“Düşmanın hata yaparken asla araya girme…”

Tarih her zaman aynı soruyu soruyor.

Ekonomik temelini güçlendirmeden askeri gücünü artıran imparatorluk ne olur?

Roma cevapladı. İspanya cevapladı. İngiltere cevapladı.

Sıra ABD’de mi?

Kaynak: Penguin X @ThePenguinBTC