Polisin Sorunları Yazı Dizisi – 8. Bölüm: “Sınırları Belirsiz Yetki”

Yetki; Açık, Ölçülü ve Denetlenebilir Olmak Zorundadır

Yetki, kamu gücünün en hassas araçlarından biridir. Net tanımlandığında düzen üretir; muğlak bırakıldığında ise hem uygulayıcıyı hem de toplumu yaralar. Türkiye’de emniyet teşkilatının en temel yapısal sorunlarından biri de tam olarak burada ortaya çıkıyor: sınırları açıkça çizilmemiş yetki alanları.

Polise verilen görev ve sorumluluklar, mevzuatta geniş ifadelerle tanımlanıyor. “Kamu düzeni”, “genel güvenlik”, “önleyici kolluk” gibi kavramlar uygulamada son derece esnek yorumlara açık. Bu esneklik, teoride hızlı müdahale avantajı sağlıyor gibi görünse de pratikte ciddi sorunlar doğuruyor.

Bir olayda “yetkisini aşmakla” suçlanan bir polis, başka bir olayda “neden müdahale etmedin?” sorusuyla karşı karşıya kalabiliyor. Aynı fiil, farklı zamanlarda ve farklı siyasi ya da toplumsal iklimlerde tamamen zıt biçimde değerlendirilebiliyor. Bu durum, hukuki öngörülebilirliği ortadan kaldırıyor.

Yetkinin sınırları net olmadığında sorumluluk da bulanıklaşıyor. Talimatla yapılan bir işlemde sorumluluğun kimde olduğu çoğu zaman açık değil: Emri veren mi, uygulayan mı? Bu belirsizlik, karar alma süreçlerinde ciddi bir tedirginlik yaratıyor. Sonuç olarak ya aşırı müdahale ya da tamamen geri çekilme ortaya çıkıyor.

Sorunun bir diğer boyutu ise denetim mekanizmaları. Yetkinin sınırı net çizilmediğinde, denetim de keyfileşebiliyor. Aynı eylem bir yerde soruşturma konusu olurken, başka bir yerde görmezden gelinebiliyor. Bu durum, hukuk devleti ilkesini zedeliyor ve kurumsal adalet duygusunu aşındırıyor.

Sınırları belirsiz yetki, sadece polis için değil toplum için de risklidir. Çünkü belirsizlik, güven üretmez. Ne vatandaş ne de kamu görevlisi, hangi davranışın doğru, hangisinin yanlış olduğunu net biçimde bilemediğinde, ortaya çıkan boşluğu korku doldurur.

Yetki; açık, ölçülü ve denetlenebilir olmak zorundadır. Aksi halde ne kamu düzeni sağlanabilir ne de kurumsal itibar korunabilir.

📍 Devam edecek…
🗓️ Bir sonraki yazı: “Siyasi İklimin Gölgesinde Kolluk”