Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Türkiye-Suriye iş birliğinin güçlendirilmesi ve İsrail saldırılarının uluslararası hukuka aykırılığı üzerine profesyonel değerlendirme.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Bakanlık’ta yaptıkları görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi ve görüşmelerde Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Suriye Savunma Bakanı Tümgeneral Murhef Ebu Kasra da hazır bulundu.
Toplantıda iki ülke arasındaki iş birliğinin sağlık, eğitim ve ulaşım gibi alanlarda derinleştiği, Şam Kalp Hastanesinin protokol kapsamında hizmete başladığı ve Şam Uluslararası Recep Tayyip Erdoğan Türk Okulunun eğitim öğretime geçtiği vurgulandı.
Türkiye ve Suriye arasında kurulması konusunda mutabakata varılan Türkiye-Suriye Üniversitesinin Şam’da açılması planlanırken, Şam ve Halep havalimanlarında kurulan seyrüsefer güvenlik sistemlerinin Suriye’nin hava ulaşım kapasitesini artırdığı ifade edildi.
Hakan Fidan, İsrail’in Suriye’nin güneyine yönelik saldırılarının bölgedeki güvenlik mimarisine tehdit oluşturduğunu belirterek İsrail’in komşularına zarar vererek kendi güvenliğini sağlayamayacağını ve bu politikanın sonlandırılması gerektiğini söyledi. Fidan ayrıca 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde bir güvenlik düzenlemesi tesis edilmesi gerektiğini dile getirdi.
Görüşmelerde Mekke Savunma İttifakı ve R4 formatı çerçevesinde bölgesel iş birliğinin önemine değinildi. Fidan, Mekke İttifakı’nın barış odaklı çalışmalarının bölgedeki olumlu etkisine dikkat çekti ve ittifakın kurumsallaşma sürecinin tamamlanması halinde diğer uluslararası hukuk kurallarına saygılı ülkelerin de katılacağını belirtti.
Şeybani, Türkiye ile ticaret, enerji, ulaşım, güvenlik ve yeniden imar alanlarında ilişkilerin derinleştiğini ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025’te yüzde 40’ın üzerinde artışla 3 milyar 780 milyon dolara yaklaştığını söyledi. Şeybani ortak hedeflerinin ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarmak olduğunu kaydetti.
Elektrik bağlantı hattının kapasitesinin 500 megavata çıkarılması ve Kamışlı-Nusaybin Sınır Kapısı’nın yeniden faaliyete geçirilmesi için çalışmaların sürdüğü, Türkiye’den Suriye üzerinden Ürdün ve Körfez’e uzanacak demir yolu bağlantısının hızlandırılması konusunda mutabakata varıldığı aktarıldı.
Şeybani, Suriye’ye geri dönenlerin sayısının 700 bini aştığını belirterek Türkiye’ye Suriyelilere ev sahipliği yaptığı için teşekkür etti ve Türk şirketlerinin yeniden imar projelerine katılımına açık olduklarını söyledi. Ayrıca Suriye’nin Ankara Büyükelçiliğinin gelecek ayın başında açılmasının beklendiğini duyurdu.
Fidan, Mekke Güvenlik İttifakı kapsamında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan öncülüğündeki bölgesel sahiplenme anlayışının önemine değindi ve R4 formatının siyasi, sosyal ve ekonomik konuları ele alan faydalı bir platform olduğunu belirtti. Mısır’ın da R4’te yer aldığı ve bölgesel sorunlara katkı sağladığı ifade edildi.
Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ABD ile İran arasındaki görüşmelerin olumlu sonuçlanmasının gündemlerinde olduğunu söyleyen Fidan, İran’ın bu sorunları daha fazla baskı altında bırakılmadan çözme iradesi göstermesi gerektiğini belirtti. R4 kapsamında seyrüsefer emniyeti ve kalıcı düzen sağlanmasına yönelik öneriler geliştirildiği bildirildi.
Fidan, Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa güvenliğine etkileri ve R4-E4 buluşmasında Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi, Filistin meselesinin iki devletli çözüm temelinde sonuçlandırılması, Gazze’ye insani yardım ulaştırılması, seyrüsefer emniyeti ve Suriye’nin istikrarı gibi konularda ortak yaklaşımlar ortaya konduğunu ifade etti.
R4-E4 toplantısının aralık ayında muhtemelen Almanya’da yapılmasının beklendiği ve Mekke Güvenlik İttifakı’nın kurumsallaşmasına yönelik kasım ayında bir toplantı daha gerçekleştirileceği açıklandı.
Türkiye ile Suriye arasındaki üst düzey görüşme ve alınan kararlar, iki ülke arasında pratik iş birliğinin güçlendiğini ve ekonomik, eğitimsel ve altyapı alanlarında adımlar atıldığını gösteriyor. Türkiye’nin bölgesel güvenlik mimarisine ilişkin vurguları ve İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarına dair eleştiriler, bölgedeki istikrar arayışının öncelikli unsurları arasında yer alıyor. Mekke Savunma İttifakı ve R4 formatında sürdürülen temaslar, bölgesel sorunların bölge aktörleri tarafından ele alınması yönünde bir yaklaşımı işaret ediyor. Ticaret, enerji ve ulaşım bağlantılarına yönelik mutabakatlar, iki ülke ilişkilerinin ekonomik ayağının güçlendirilmesine dönük somut adımlar niteliğinde. Sonuç olarak bu görüşmeler, bölgesel iş birliğini derinleştirme ve Suriye’nin yeniden imarı ile istikrarına katkı sağlama yönünde bir ilerleme olduğunu gösteriyor.
Kaynak: İHA